ÜlkücüMilliyetçiTürkçüTürkeşÜlkü Ocaklarıdövizakpchpmhp
DOLAR
8,4396
EURO
10,0747
ALTIN
492,32
BIST
1.393
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Sıcak
36°C
İstanbul
36°C
Sıcak
Pazar Sıcak
35°C
Pazartesi Sıcak
36°C
Salı Sıcak
38°C
Çarşamba Sıcak
37°C
MHP Lideri Devlet Bahçeli Türkgün gazetesine verdiği röportajda ezber bozdu. Suriyeli göçmenler konusunda yapılması gerekenleri sıraladı. Milliyetçi Hareket Partisi Lideri Devlet Bahçeli, ”Ülkemizde 500.000’e yakın Afgan mülteci olduğu tahmin ediliyor. Elbette önümüzdeki riskli ve tehlikeli süreçte göç dalgasının sınırlarımıza iyice dayanacağı, ülkemizi zorlayacağı görülüyor. Düzensiz göç, adı konmamış bir istiladır,...
Gazi KARABULUT İbn-i Haldun’un  coğrafyanın insan, kültür ve ekonomi üzerindeki etkilerini ihtiva eden Mukaddime’sinden hareketle (1377) özetie dönüşmüş olan “Coğrafya kaderdir,”  sözü Türkistan topraklarıyla ne kadar da örtüşmektedir. Mukaddime, coğrafyanın belirleyici bir etken olduğunu ve insanlığın yaşadığı coğrafyaya göre bir medeniyet inşa ettiğini detaylandırır.  Asırlarca Türk medeniyetine ev sahipliği yapan...
Fuat Yılmazer     Kıymeti tam bilinmemiş ilim adamlarımızdan Prof. Dr. Doğan Aydal’ın maden ve petrollerle ilgili olan eserlerini kitaplığımdan çıkardım. Önceden okuduğum ve altını çizdiğim bölümlere tekrar bakmaya başladım.     Yıllar önce idi. Doğan Aydal hocanın kitaplarını okumaya başlamıştım. Okuma sırasında kendisiyle görüşmem gerektiği kanısına varmım, e posta adresinden mesaj...
Atilla Çilingir        1974 Kıbrıs zaferimizin 47’nci yıldönümü geçtiğimiz 20 Temmuz’da KKTC’de törenlerle kutlanırken, Lefkoşa’daki tören alanından liderlerin vermiş olduğu mesajlar çok çarpıcıydı.        Özellikle son dönemde Türk tarafının adada anlaşmaya odaklı girişimlerinin Rumlar tarafından her defasında ret edilmesinin yol açtığı çözümsüzlük, Türkiye’nin çözüm adına Kıbrıs’ta bir 60 yıl daha Rum tarafını...

ZİYA GÖKALP

ZİYA GÖKALP
18.07.2021
0
A+
A-

ZİYA GÖKALP 

Kenan EROĞLU

            Büyük mütefekkirimiz Ziya Gökalp konusuna Hasan Ali Yücel’in Cumhuriyet gazetesinde neşrettiği görüşleri ile devam ediyoruz. 

            Yazıda da görüleceği gibi, Ziya Gökalp Abdulhamid döneminde; Hilmi Ziya Ülken’in dediği gibi “Hakancılığın hararetli ideologu, İnkılab’dan sonra Cumhuriyetçi oldu”. Burada belirtmek gerekir ki Gökalp için, içinde bulunulan rejimden çok, Türk Milletinin toparlanması, kendine gelmesi ve kendi benliğinin farkına varması konuları üzerinde hassasiyetle durmak önemlidir. O bu düşüncelerini tahakkuk ettirmek amacıyla Hakanlık zamanında da, Meşrutiyetin ilanından sonra da ve hatta Cumhuriyete geçtiğimizde de aynı fikirlerinin takipçisi olmuştur. O biliyordu ki, rejimler, hükümetler değişebilir ama Türk Milleti ebedidir ve önemli olan da onun mutluluğudur. Gökalp’ta tam bu şekilde düşünmüş ve davranmıştır. 

            Fakat yazıda da görüleceği gibi Cumhuriyet dönemine geçildiğinde düşüncelerini tahakkuk ettirme imkânını pek bulamayan Gökalp Diyarbakır’a giderek “Küçük Mecmua’yı çıkarmaya başlamıştır. Geçim sıkıntısı da çeken Gökalp; çok kıymetli eserlerinin bulunduğu kütüphanesini yok pahasına  satmak istemiş ve o zamanın Maarif Vekaleti yetkililerinin “sanki değersiz bir şeyin alışverişi yapılıyormuş gibi” hareket edildiğini Ziya Gökalp’in damadı Ali Nüzhet Göksel’den öğreniyoruz.(Ali Nüzhet Göksel “Ziya Gökalp ve Ziyagökalp Müzesi”, Işıl matbaası, İstanbul 1956, sayfa: 87-88-89 , 23 Mart 1956 tarihli “VATAN” gazetesi 2 ve 5. Sayfalar.) 

            Şimdi Hasan Ali Yücel’in Gökalp hakkındaki görüşlerine geçebiliriz: 

Ziya Gökalp 

        “ Türk Yayını, sekseninci doğum yılı dolayısıyla merhum Ziya Gökalp’ı, sönükçe de olsa, hürmetle andı. O, bundan çok fazlasına, bilhassa dikkatle incelenmeğe lâyıktır. Fakat eserleri hâlâ dağınık, fikirleri çok cepheli ve süratle tekâmül etmiş bu kıymetli düşünce adamımızı, bilmem hangimiz etraflı olarak tanıdığımız iddia edebiliriz? Gökalp, bugün de çözülme durumunu muhafaza eden millî bir meselemizdir. Hayli eskiden verilmiş bir karara göre Türk Tarih Kurumu onun külliyatını basacaktı. Nitekim bu karara uyularak ilk cild, 1952 de yayınlanmıştır. Mektubları ve müteferrik makaleleri de bunu takip edecektir. Sabırsızlıkla bekliyoruz. Ben bu yazımda Ziya Gökalp’ın «Büyük Adam Kültü» bakımından inançlarını kısaca incelemek istiyorum. Makaleye başlık olarak şöyle demeli idim :
                        BÜYÜK ADAM KÜLTÜ  

                        Ve 

                         ZİYA GÖKALP  

           Eski valilerden dostum Diyarbakırlı Kadri Üçok anlatmıştı; bir gün buluşma yerleri olan bir eczahanede imişler. Kadri Bey, Diyarbakır’a güzel rengi ve kokusuyla ilkbaharın müjdesini getiren menekşelerden bir demeti Gökalp’a vermiş. Ziya Bey hemen şu beyti söylemiş:  

             «Etmez bizim bahara delâlet’ menekşeler,  

               Yüz-pâre top ile açılır nevbaharımız!»

           Zaman, Abdülhamid devri olduğuna göre «yüz-pâre top» la gelecek olan bahar, Padişahın düşmesi ve «Kanun-i Esasî»nin ilânı demekti. 1908 Temmuzunda Padişah düşmedi ama «Hürriyet» geldi. Bunu takip eden süre içinde, dış görünüşü durgun, fakat iç hayatı tuğyanlı olan Ziya Gökalp’ı «Hürriyet » Kâ’besi  bellenen Selanik’te görüyoruz. Durmadan düşünen, ara
yan okuyan ve yazan genç Ziya, burada canlı bir çevre buluyor. «Genç Kalemler, arasına giriyor.

          «Vatan ne Türkiye’dir Türklere, ne Türkistan,
            Vatan büyük ve mukaddes bir ülkedir: Turan.»  

Selânik’te duyduğumuz ilk feryadıdır.
            Ziya Gökalp, âlim miydi; filozof muydu; şair miydi? Bu sorulara hayır denilemez. Onda bu üç marifet kaynağından da unsurlar vardı. Fakat asıl benliğini yoğuran, vatanperverliği yepyeni ve aydın mânada anladığı milliyetperverliği idi.  Çünkü ilim, onun gözünde milletini bilmek, felsefe onun indinde milletinin yüksek tefekkürüne ve sezgisine ermek, şiir onun elinde milletinin iştiyaklarını ve hasretlerini dile getirmekti, Mütemadi bir tekâmül içinde «milliyet» ve «Türkçülük» anlayışını geliştiren merhum, tabiî olarak, siyaset içinde erdiği fikirleri gerçekleştirecek «kahraman»ı aradı. Cemiyetin temsilcisi olarak gördüğü «dâhi», fiil ve harekette bu «kahraman»dı. Dikkati ve şuuru bu arayışta o kadar sâbitti ki, rejim meseleleri bile bu mihverin etrafında dönüyordu.

           Haricî manzarasında değişken olan Ziya Gökalp’ı tenkid edenler olmuştur. Meselâ merhum hakkındaki eserinde Prof. Hilmi Ziya Ülken şöyle der:  

         «Hakancılığın hararetli ideoloğu, inkilâbdan sonra Cumhuriyetçi olmakta güçlük çekmedi. İmparatorluk devrinde Hakanlık, bir emrivâki idi; fakat onun en ileri müdafii rolünü üzerine alan bir mütefekkirin, iki sene içinde bütün sistemini yeni siyasî şekillere göre değişivermesi şaşılacak şeydir.»
           Hayatının basitliği, mevki ve para hırsından uzaklığı gözönüne alınınca, Türk milletini kurtarıp yücelten her kim ise Gökalp’ın ona bağlanmasını şaşmadan görebiliriz, sanırım. İttihad ve Terakki zamanında yapmağa çalıştığı bu Cumhuriyet misyonunu devrinde yerine getiremiyeceğini anladığı vakit, köşesine çekilmesi de bunu gösterir.
           Ondaki büyük adam arama ve kahraman kültü, üç şahısta toplanır; Talât Paşa, Enver Paşa, Mustafa Kemal Paşa.

           Talât Paşa için şöyle der:  

                      «Sen canları birleştiren bir ruhsun, 

                       Vicdanini sende görür cemiyet;  

                       O bir necat teknesidir, sen Nuh’sun,  

                       Sen olmasan Öksüz kalır bu millet,

          Bu dört satırın içindeki mübalaga, onun ruhundaki millet sevgisi ve kaygusunun ifadesidir. Çünkü Ziya Gökalp, Talât Paşayı «Türk neferi gibi temiz yürekli, Türk tarihi gibi namus heykeli» olarak kabul etmiştir. Yalan mı?  

          Enver Paşa’ya gelince, ifadesindeki ifrat, hakikatleri şişirip patlatacak  kadar büyümüştür. 


                       «Arş’tan sana ya ilahi bir müjde  

      Verilmişti. yahud kudsi bir ferman,  

      Biliyordum nedir Hakkin muradı.  

      O imanla açtan Büyük-Cihadı)

          Olaylar ortaya çıkardı ki, Enver Paşa, Arş’tan “ne ilâhi bir müjde” ne de kudsi bir ferman» almamıştı. Hakkin muradını biliyor idiyse “Böyük Cihadı” açmaması lazım gelirdi. Aksi takdirde Osmanlı Ülkesinin parça parça olmasın, yahut Türk gençliğinin hattâ vatandan uzakta bölük bölük can vermesini bile bile gözealdı, demektir.
         Ziya Bey, bütün bu çelişmelere, bütün bu hayal kırıklıklarına ehemmiyet vermedi. Çünkü o, büyük adamı, kurtarıcıyı arıyordu. Bu arayışta. şüphesiz samimî idi. Buluşundaki hataları, aramasına engel olmadı. Çünki onun için “ferd yok, cemiyet var”dı. Ferd, ancak cemiyetin mümessili olabildiği zaman var olabilir ve bu temsil ödevini tam yaptığı vakit “büyük”, sayılabilirdi.

         Nitekim Malta sürgünü, Milli Mücadele çevresine girdikten sonra “büyük adamı», «Mustafa Kemal»de buldu. «Türkçülüğün Esasları»nda şöyle der:
         “Maamafih Türkçülüğe dair bütün bu hareketler akim kalacaktı, eğer Türkleri Türkçülük meſküresi etrafında birleştirerek büyük bir inkıraz tehlikesinden kurtarmağa muvaffak olan Büyük Dâhi zuhur etmeseydi Bu Büyük Dåhi’nin ismin söylemeğe hacet yok. Bütün cihan, bugün Gazi Mustafa Kemal ismini mukaddes bir kelime addederek her ân hürmetle anmaktadır. Evvelce Türkiye’de Türk milletinin hiçbir mevkii yoktu. Bugün her hak, Türkündür.“
         Millî meseleleri kaygularının başı yapmış bu mütefekkir insanın sekseninci doğum yılını hayatında kutlamayı gönlüm ne kadar isterdi. Ziya Gökalp dünyaya gelmesiyle milletine hizmet etmiş büyüklerimizden biri olmak kıymetini ve mazhariyetini her zaman muhafaza edecektir.”
   

(1 Nisan 1956 tarihli “CUMHURİYET”in “Köşemden” sütunu) Hasan-Âli YÜCEL

Not: Okuyucularımın Kurban Bayramı’nı tebrik ediyorum.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.