buca escort

Ayakkabı Bot ve çizme Günlük ayakkabı Bot ayakkabı modelleri Çizme ayakkabı Terlik ayakkabı Sandalet Babet Spor ayakkabı Topuklu ayakkabı İç giyim Mayo Çorap Fantezi giyim İç çamaşır takımları Sütyen Gecelik Pijama takımı Gece elbisesi Plaj giyim Giyim Büyük beden Tesettür Etek Trenckot tarz eşofman takımları bayan Mont Gömlek Pantolon T-shirt Sweatshirt Kırmızı elbiseler Ceket Çanta Çanta aksesuarlar Bebek bakım çantası Spor çanta Okul çantası Laptop çantası Portföy çanta Bel çantası Postacı çantası El çantası Sırt çanta Bebek bakım çantası Omuz çantası

beylikdüzü escort
ÜlkücüMilliyetçiTürkçüTürkeşÜlkü OcaklarıdövizakpchpmhpAhmet b.karabacakhasan külünk
DOLAR
18,6384
EURO
19,5727
ALTIN
1.062,89
BIST
5.023,51
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Çok Bulutlu
13°C
İstanbul
13°C
Çok Bulutlu
Çarşamba Az Bulutlu
15°C
Perşembe Hafif Yağmurlu
14°C
Cuma Hafif Yağmurlu
16°C
Cumartesi Çok Bulutlu
18°C

DİLLERİN ZENGİNLİK ÖLÇÜSÜ

DİLLERİN ZENGİNLİK ÖLÇÜSÜ
06.11.2022
0
A+
A-

Prof. Dr. Durali Yılmaz

Çukurova Üniversitesi’nde Fen-Edebiyat ve Eğitim Fakülteleri dekanlar toplantısındayız. Zamanın YÖK Başkanı şöyle demişti: “Türkçe bilim dili olamaz.” Bu söz hiç tartışılmadı, sadece basında yer aldı. Ben dedim ki: “Üniversitelerimizdeki Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinin kapatılmasını önerelim.” Dekan arkadaşlarda hiç tepki yok; bazılarının tedirginliği yüzlerinden okunuyordu. Bu havayı dağıtmak için bir dekan arkadaşımız, elindeki gazeteyi göstererek ve gülümseyerek: “Bak burada ne yazıyor?” dedi. Gazetenin ilk sayfasında, o günlerde bir futbolcuyla aşk yaşayan ünlü bir aktristin bâkire olduğu yazılıydı. Dekan arkadaşımız haklıydı, en önemli gündem buydu. Bu kez kültür bakanlığı da yapmış bir siyasetçinin benzer sözleri, gündem oluşturdu.

Paris Match dergisinde, Fransa’daki başkanlık seçimleriyle ilgili bir yorum okumuştum. Seçim propagandaları süresince Giscard d’Estaing 0ndokuz bin kelime, Mitterand yirmi bin kelime kullanmıştı. Derginin seçimler için yaptığı yorum dikkat çekiciydi; Mitterand kesin olarak kazanacaktır çünkü daha fazla kelime kullanması, seçmeni iknada daha başarılı olabileceğini gösterir. Gerçekten de öyle oldu ve Mitterand, o seçimi farkla aldığı gibi sonrakini seçimi de almıştı.

Şöyle bir düşündüm; Fransızca 12. yüzyıldan sonra ortaya çıkmaya başlamıştı. Bir görüşe göre de bu dili, yeniden ihya eden ve zenginleştiren Victor Hugo olmuştur. Hugo, elbette yeni kelimeler uydurmamış, halkın kullandığı kelimelere yepyeni anlamlar yüklemişti. Türk dili ise milattan çok önceleri ortaya çıkmıştı. Orhon ve Yenisey yazıtları bunun ispatıydı. Hal böyleyken ne olmuştu da Namık Kemal: “Biz Batının karşısında henüz konuşmaya başlayan çocuk gibiyiz,” demişti. Klasiklerin tercümesi konusundan Tanzimat dönemi yazarları, Türkçenin yetersizliğini tartışmışlardı. (Bu konuda benim Roman Kavramı ve Türk Romanın Doğuşu kitabıma bakılabilir.)

Sonraki yıllar Türkçülük hareketiyle Türkçe öne çıkmış ve yazarlarımız, dilimize övgüler yağdırırken Divan-i Lügat’it’Türk gündeme gelmiş, böylece Türkçenin büyüklüğü herkes tarafından kabul edilmişti. Genç Kalemler dergisinin de öncülüğüyle dilde sadeleşme ve imla tartışmaları da başlamıştı. Osmanlı harfleri, Türkçe kelimeleri ifadede yetersiz kalıyordu. Batı kültürünün de etkisiyle birçok Batılı isim ve kavramlar, Latin harfleriyle de yazılmaya başlanmıştı. Bu arada Enver Paşanın askeriyede Latin harflerine geçişi denediği bilinir.

Cumhuriyetten sonra Türk Dili Tetkik Cemiyeti (sonraları Türk Dil Kurumu adını alacaktır), kurulmuş, söz derleme çalışmalarına başlanmış ve Derleme Sözlüğü, ardından da metin taramalarıyla Tarama Sözlüğü oluşturulmuştur. Ne var ki, Victor Hugo’nun Fransızcada yaptığı gibi, halkın kullandığı kelimelere yeni anlamlar yükleme yöntemine değil de kelime uydurma ve dildeki ölmüş kelimeleri yeniden dile kazandırma yoluna gidilmiştir. Bence asıl kırılma noktası burasıdır. Bunu, aydınların beceriksizliği veya ihaneti olarak düşünebiliriz.

Son zamanlarda dildeki kelime sayısı ölçü alınmaya başlanmış, Fransızca ve İngilizce sözlüklerdeki kelime sayısı yüz binlere ulaşırken, Türkçe sözlükler kırk binlerde kalıyordu. Fransa’da ortaya çıkan yeni romancılar, sözlük okumayı öneriyorlardı ve kendileri de mümkün olduğunca fazla kelime kullanmaya çalışıyorlardı. Bu, bir bakıma doğruydu çünkü insan, dünyayı ve toplumu bildiği kelimeler ölçüsünde anlayıp yorumlayabilirdi.

Ne var ki kelimelerin yüklendiği kültürel zenginlik de vardı. Mesela deler ki Shakespeare, yirmi bin kelime kullanmıştır. Bizde en çok kelime kullanan yazar Peyami Safa’dır ve kullandığı kelime sayısı yedi bindir. Buna karşılık Yunus Emre’nin kullandığı kelime sayısı iki bini geçmez ama bu kelimelerin her bir kelimenin yüklendiği kültürel çağrışıma bakılırsa, işin rengi değişir ve zihnimize binlerce kelime dolduruverir. Mesela Yunus’un şu sözlerini kaç bin kelimeyle şerh edebiliriz?

“Her dem yeniden doğarız / Bizden kim usanası…”

Elbette bunu anlayabilmek için felsefe ve tasavvuf bilgisine sahip olmak gerekir. Nitekim felsefe profesörü bir arkadaşımın bir saatlik konferansını dinledikten sonra Yunus’un bütün bunları iki mısra ile ifade ettiğini söylemiştim ve buna itiraz edememişti. Dünyanın en büyük ses ustası Baki ve en lirik şairi Fuzuli kaç kelime kullanmış olabilir?

Sonuç olarak denebilir ki, dilin zenginliği kelime sayısıyla belirlendiği kadar o kelimelerin arkasındaki kültürel çağrışımın da dikkate alınması gerekir. Bütün bunlar enine boyuna araştırılmadan bir dil hakkında hüküm vermeye çalışmak, sağlıklı bir yol değildir. Unutulmamalıdır ki dil, canlı bir organizmadır; bazı kelimeler işlevini yitirirken yerlerine yenileri gelir ama işlevini yitiren kelimelerin kültürel çağrışımları yenilerde devam eder. Bunu başaramayan diller, tıpkı kelime uydurmada ve ölmüş kelimeleri yeniden dile yamama yanlışlığında olduğu gibi, fakirleşmeye mahkûmdur. Günümüzde, diller arasında kelime alışverişlerinin kaçınılmaz olarak çok arttığını da dikkate almalıyız ve başka dillerden aldığı kelimeleri bünyesinde eritemeyen dillerin de zaman içinde çıkmaza girebileceğini göz ardı etmemeliyiz.

__________________

SİMGE Dergisi, Kasım 2022

Escort Kayseri Escort Ardahan Escort Balıkesir Escort Nevşehir Escort Muş Escort Tunceli Escort Niğde Escort Şırnak Escort Giresun Escort Çanakkale Escort Manisa Escort Afyonkarahisar Escort Tekirdağ Escort Kars Escort Ankara Escort Polatlı Escort Mamak Escort Çankaya Escort Haymana Escort Sincan Escort Keçiören Escort Pursaklar Escort Etimesgut Escort Aydın Escort Kırklareli Escort Trabzon Escort Ordu Escort Konya Escort Siirt Escort Kahramanmaraş Escort Artvin Escort Kilis Escort Yalova Escort Batman Escort Van Escort Eskişehir Escort Antalya Escort Muratpaşa Escort Kemer Escort Kaş Escort Alanya Escort Konyaaltı Escort Manavgat Escort Kumluca Escort Tokat Escort Bayburt Escort İstanbul Escort Sancaktepe Escort Bağcılar Escort Kayaşehir Escort Mecidiyeköy Escort Fulya Escort Beşiktaş Escort Zeytinburnu Escort Kartal Escort Tuzla Escort Küçükçekmece Escort Üsküdar Escort Merter Escort Güngören Escort Sarıyer Escort Bayrampaşa Escort Çatalca Escort Esenler Escort Bakırköy Escort Kadıköy Escort Maltepe Escort Şerifali Escort Çekmeköy Escort Kağıthane Escort Beylikdüzü Escort Başakşehir Escort Kurtköy Escort Beykoz Escort Ataşehir Escort Sultanbeyli Escort Esenyurt Escort Fatih Escort Eyüpsultan Escort Avcılar Escort Büyükçekmece Escort Beyoğlu Escort Nişantaşı Escort Pendik Escort Bahçelievler Escort Ümraniye Escort Şişli Escort Kocaeli Escort İzmit Escort Gebze Escort Karaman Escort Ağrı Escort Rize Escort Adana Escort Seyhan Escort Çukurova Escort Amasya Escort Erzincan Escort Kastamonu Escort Malatya Escort Yozgat Escort Mersin Escort Anamur Escort Yenişehir Escort Akdeniz Escort Erdemli Escort Mezitli Escort Silifke Escort Edirne Escort Çorum Escort Gaziantep Escort Şehitkamil Escort Şahinbey Escort Nizip Escort Isparta Escort Karabük Escort Düzce Escort Gümüşhane Escort Kırıkkale Escort Bartın Escort Burdur Escort Uşak Escort Adıyaman Escort Muğla Escort Dalaman Escort Marmaris Escort Milas Escort Datça Escort Fethiye Escort Bodrum Escort Samsun Escort İlkadım Escort Atakum Escort Aksaray Escort Bilecik Escort Şanlıurfa Escort Zonguldak Escort Osmaniye Escort Sakarya Escort Bingöl Escort Kütahya Escort Elazığ Escort Bursa Escort İzmir Escort Konak Escort Çeşme Escort Gaziemir Escort Buca Escort Bayraklı Escort Karşıyaka Escort Urla Escort Balçova Escort Bornova Escort Bergama Escort Çiğli Escort Bolu Escort Bitlis Escort Diyarbakır Escort Sivas Escort Iğdır Escort Denizli Escort Sinop Escort Erzurum Escort Kırşehir Escort Çankırı Escort Mardin Escort Hatay Escort Hakkari
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.