Ahmet URFALI
‘’Cumhuriyet düşüncede, bilgide, sağlıkta güçlü ve yüksek karakterli koruyucular ister.’’ M. Kemal Atatürk
Tarih boyunca milletlerin kaderini tayin eden en temel kavramların başında egemenlik gelir. Türk Dil Kurumu tarafından; “Milletin ve onun tüzel kişiliği olan devletin yetkilerinin hepsi” olarak tanımlanan egemenlik; hukuk kurma kudretini, en üstün siyasi iradeyi ve kural koyma gücünü ifade eder.
Hukuki açıdan baktığımızda egemenlik, devlet kudretinin kendisidir; iç hukukta en üstün iktidar, milletlerarası hukukta ise tam bağımsızlıktır. Ulus-devletlerin ve modern cumhuriyetlerin doğuşuyla birlikte egemenliğin kaynağı doğrudan milletin kendisi olduğu kabul edildi. Millî egemenlik; fertlerin iradelerinin bir araya gelerek kaynaşmasından doğan, milletin bölünmez, devredilemez ve paylaşılamaz ortak iradesidir. Milli Egemenlik; millet düzeyine erişmiş bir toplumda hürriyetlerin, eşitliğin ve adaletin devamlı ve kesintisiz olarak sağlanması ve korunması için o toplumu meydana getiren fertlerin her birinde ayrı ayrı bulunduğu doğal kabul edilen iradelerin birleşip, kaynaşarak millet iradesine dönüşmesi, açıklanması ve örgütlenmesidir.
Egemenliğin millete ait olduğu ulus-devletin bir gereğidir. Millet iradesi, ferdî iradelerin bir araya gelmesinden, kaynaşmasından, sentezinden oluşmuştur. Millî egemenlik, milletleşme olayına bağlı olarak millet iradesidir. Millî egemenlik aynı zamanda milletin bölünmez, devredilemez iradesidir. Millî egemenlik anlayışı, millet denilen topluluğun bağımsız bir hukukî ve siyasî gerçek olduğu fikrine dayanır. Millet iradesi, fertlerin iradelerinin bir araya gelmesinden ve kaynaşmasından oluşmaktadır. Millî egemenlik, milletin bölünmez iradesini temsil eder. Milli egemenlik, millet olmanın sonucu ve gereğidir. Millet denilen varlığın özgür ve bağımsız iradesi milli egemenliğin kurucu ve devam ettirici temel şartıdır. Toplum içerisinde tek üstün güç ve iktidar millete aittir. Bu üstün güç ve iktidar tekeli, millete ortak tanımayan, bölünemeyen, paylaşılamayan ve devredilemeyen bir hak sağlar, toplumun kaderinde ve yönetiminde söz ve eylem sahibi olma yetki ve sorumluluğunu yükler.
Devletin dönüşümdeki ilk ve en keskin adımı 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla atıldı. Egemenlik, hanedan alınarak millete verildi. 29 Ekim 1923’te ise Cumhuriyet’in ilanıyla bu anlayış, rejimin adı ve temel niteliği olarak tescillendi. 1921 Anayasası’nın 1. maddesinde bu durum özgün haliyle şöyle yer bulmuştu:“Hâkimiyet, bilâkayd ü şart Milletindir. İdare usulü halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müstenittir.” Bugün de 1982 Anayasası’nın 6. maddesi aynı gerçeği vurgular: “Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir.”
Toplumda hiç kimse, hiçbir zümre veya sınıf doğrudan emretme gücüne sahip olamaz. Millî egemenlik; bir toplumda hürriyetin, eşitliğin ve adaletin kesintisiz olarak sağlanmasının tek güvencesidir. Atatürk’ün de sıkça vurguladığı gibi, hürriyetin de adaletin de dayanak noktası tam ve kesin manasıyla kurulmuş olan millî egemenliktir. Seçimle iş başına gelme, yasalar önünde eşitlik, düşünceyi ifade etme özgürlüğü ve adalet gibi unsurlar, doğrudan bu iradenin doğal sonuçlarıdır.
Türk devleti, milleti ve vatanı üzerinde emperyalist emeller tarih boyunca var olmuştur; istikbalde de var olmaya devam edecektir. Bu yüzden devleti yönetenlerin her zaman akıllı, bilgili ve basiretli olmaları hayati bir zorunluluktur.Devlet işleri, basiret ve erdem gerektirir. Bundan bin yıl önce, 1070 yılında Yusuf Has Hâcip tarafından yazılan Kutadgu Bilig, devlet adamlarına şu zaman üstü uyarılarda bulunur:“Dünyaya hâkim olup onu idare etmek için pek çok akıl ve bilgi gerektir. Beyler bilgi ile halka baş oldular, akıl ile memleket ve halkın işini gördüler. Bey, halkı bilgi ile elinde tutar; bilgisi olmazsa aklı işe yaramaz. Beyliğin hastalığının ilacı akıl ve bilgidir…”
Egemenliğin millette olduğu bilinciyle hareket eden bir toplum, akıl ve bilimin rehberliğinde yönetildiği sürece istikbaline güvenle bakacaktır. Çünkü cumhuriyet, sadece bir yönetim şekli değil; milletin kendi kaderine sahip çıkma iradesinin onurlu adıdır.
Milli Mücadele döneminden başlayarak günümüze kadar Cumhuriyet’e karşı tehdit ve kalkışmalar olagelmiştir. Her olumsuzluğun sonunda Cumhuriyet güçlenerek çıkmıştır.103. yılını gururla idrak ettiğimiz aziz Cumhuriyetimiz etkisi, gücü, kudreti ve başarılarıyla dosta güven, düşmana korku vermeye devam etmektedir. Tarih boyunca her Türk’ün şuurunda yer alan ‘Devlet-i Ebed- Müddet’ anlayışının tanımı içindeki ‘Devletin Bekası’ kavramı ilelebet sürmüş ve sürecektir.
Köklü yapı değişimleri,siyasal, kültürel, hukuki inkılaplar bazı çevrelerde statü ve güç kaybına sebep olmuş, bu durum dış mihrakların tahrik ve kışkırtmalarına uygun zemin hazırlamıştır. Millet ve ülkemiz üzerinde düşmanca amaçları olan devletler, her halükârda yerli işbirlikçiler bulabilmektedir. Ancak milli birlik ve beraberliğimiz, devletimizin ‘kadife eldiven içindeki demir yumruğu’ her karanlık fitne, fesat ve nifakı bozma ve yok etme kudretine sahiptir.
Cumhuriyetimizin kuruluşunun 103. Yılı kutlu olsun.
