DOLAR
8,4008
EURO
10,1744
ALTIN
504,13
BIST
1.461
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
23°C
İstanbul
23°C
Gök Gürültülü
Salı Gök Gürültülü
22°C
Çarşamba Gök Gürültülü
22°C
Perşembe Gök Gürültülü
26°C
Cuma Gök Gürültülü
27°C
OSMANLI’NIN LAİKLİĞE BAKIŞI Volkan Yaşar BERBER             Osmanlı son dönemlerinde yeni çağa ayak uydurabilme babında bir takım önergelerde bulunmaktan geri kalmamıştır. 1872’de Eyvah draması birden fazla evliliğe karşı, 1875 yılında Açık Baş isimli komedisi halkı dini alet ederek sömürenlere karşı sunulmuş olup destekte görmüştür. Avrupa’dan alınan her şeyin red edilmeyip bilakis...
ZİYA GÖKALP   Kenan EROĞLU              Bir süredir paylaştığımız Ziya Gökalp konusuna Kadircan Kaflı’nın görüşleri ile devam ediyoruz.            Yazı okunurken 1956 şartlarında yazıldığı unutulmamalıdır. Tek parti döneminin zapturapt uygulamaları, inanç ve fikir yönünden toplumun Batılılaşma-Çağdaşlaşma gibi belirsiz bir yöne doğru evirilmeye çalışıldığı zamanlardan de geçilip 1956’lara gelindiği de unutulmamalıdır.              Garip ve çeşitli uygulamalarla...
SÜMEYYE’NİN İMANI Asena Kınacı MORAL Ben milletim uğruna adamışım kendimiBir doğrunun imanı, bin eğriyi düzeltir.Zulüm Azrail olsa, hep Hakk’ı tutacağım                                                          Mukaddes davalarda ölüm bile güzeldir....
Manisa’nın Bilinen ve Bilinmeyen Değerlerinden Merhum Halil Yurtseven  (1928/2017) 36 yıllık meslek hayatımın 10 yılını ilçelerinde, 20 yılını da Manisa merkezde icra ettim.  Manisa’yı sevdim. Manisa’ya hizmet edenleri her zaman takdir ettim. Unutulanlar, unutanları asla affetmezlermiş.  Söz uçar, yazı kalır, düşüncesiyle ben de gerek hayatta olanlarla gerekse vefat etmiş, Manisa’ya ve...

Misak-ı Milli Sınırları Nereleri Kapsamaktaydı?

Misak-ı Milli Sınırları Nereleri Kapsamaktaydı?

 

 

Yrd. Doç. Dr. Fahri Maden

Kastamonu Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi

Tarih Bölümü

fahrimaden@kastamonu.edu.tr

 

 

Erzurum ve Sivas Kongrelerinde karara bağlanan “Milli sınırlar içerisinde vatan bir bütündür, bölünemez.” ilkesi Misak-ı Milli’nin de ruhunu oluşturmuştu. 28 Ocak 1920’de Osmanlı Mebusan Meclisi’nde gizli oturumda kabul edilen Misak-ı Milli kararları ne idi ve hangi sınırları kapsıyordu? Özellikle son dönemde Suriye ile Türkiye’nin savaşla burun buruna geldiği sırada gündeme gelen –gerçi her vesile ile demek daha doğru bir ifadedir- milli sınırlar meselesi kesin olarak kamuoyunca bilinmemektedir. Oysa doksan iki yıl öncesine ait meclis zabıtları açılıp Misak-ı Milli kararları okunsa yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulurken hedeflediği milli sınırların nereleri olduğu kolayca anlaşılacaktır. Gerçi bu kararları Osmanlı Meclisi almıştır. Ancak onu hazırlayan ve meclise dikte ettirenler Kurtuluş Savaşı’nı yürüten ve o sınırları kurtarmaya çalışan ekiptir. Ayrıca Misak-ı Milli kutsal bir yemin olarak TBMM’nin de hedefi olmuştur. Bu itibarla o bölünme kabul etmeyen milli sınırların nereleri kapsadığını belirleyebilmemiz öncelikle Misak-ı Milli’nin sınırlarla ilgili olan bölümünü aslından okumamıza bağlıdır.

17 Şubat 1920’de dünya kamuoyuna bildirilen Misak-ı Milli kararlarında Birinci Dünya savaşını sona erdiren Mondros Antlaşması imzalandığı tarihte (30 Ekim 1918) düşmanlar tarafından işgal edilmemiş olan ve Osmanlı-İslam çoğunluğuna sahip yerler “hiçbir sebeple tefrik kabul etmez bir küldür” deniliyordu. Birinci Dünya savaşı sonunda işgal altına düşen yerlerin kaderine ise oralarda yaşayan halk karar verecekti. Bunun dışında Kars, Ardahan, Batum ve Batı Trakya’nın “ana vatana” katılıp katılmaması halk oylamasıyla belirlenecekti. Boğazlar ve İstanbul her türlü tehlikeden uzak tutulduğu takdirde dünya ticaretine ve ulaşımına açılacaktı. İşte Misak-ı Milli’nin çizdiği milli sınırlar buydu. Osmanlı’nın devamı veya kurulacak yeni devletin payidar olması bu sınırlara bağlanmıştı. Daha açığı Birinci Dünya savaşı sonunda işgal edilmemiş yerler Türk devletinin milli sınırları içerisindeydi, işgale uğrayan Arap memleketleri ve bazı özel bölgeler isterlerse bu bütünlüğe katılabilirlerdi. Aslında gayet açık olan bu ifadeler Misak-ı Milli belirli bir sınır çizmiyor şeklinde değerlendirilmiştir. Halbuki söylenilen şey basittir: Arap memleketleri dışında kalan Osmanlı toprakları bir bütündür, parçalanamaz.

Milli Mücadele bir ülkü ve hedef haline getirdiği Misak-ı Milli’yi gerçekleştirmek için yola çıkmıştı. Gerçi ortada bir Sevr tasarısı vardı ve Anadolu’daki Türk-İslam hakimiyetini ve varlığını Orta Anadolu’dan ibaret bırakıyordu. Mücadelenin çok çetin şartlarda yapıldığı görülmekteydi. Bu durumda ne kurtarılırsa kardı. Bu itibarla Milli Mücadele’nin Lozan sınırları ile sonuçlanması nihayetinde bir “hezimet” olarak değerlendirilmemelidir. Keza cumhuriyeti kuran irade birinci meclisi Lozan’ı onaylamama sinyalleri verdiği için ortadan kaldırıp ikinci meclisi getirmişti. Bu durum Lozan ile Türkiye sınırlarının kemale ermediği anlamına geliyordu ve cumhuriyet idaresi de bunun farkındaydı. Bu Türkiye Cumhuriyeti kurulduğundan beri sınırlar tartışmasının bitmemesinden, Türkiye’nin muhtelif defalar altı yüz yıllık ve üç kıtadaki hakimiyetinden sonra adeta “hapsedildiği” sınırları aşmaya çalışmasından bellidir. Türkiye hala bu kabuğu kırmaya çalışmaktadır, zira bu kap dar gelmektedir.

Lozan Antlaşması Türkiye’nin sınırları konusunda nihai nokta olamamıştır. Öyle olmuş olsaydı Atatürk muhtelif gelişmelerin ortaya çıkardığı siyasi fırsatları kullanıp Türkiye’nin sınırlarını genişletme, Misak-ı Milli’yi gerçekleştirme uğraşında olmazdı. Örneğin 1936 yılında Möntro Boğazlar sözleşmesi ile Türkiye boğazlar üzerinde mutlak hakimiyetini geri kazanmış, önce bağımsız bir devlet olmasına muvaffak olduğu Hatay’ın 1939’da “ana yurda” katılmasını sağlamıştır. Halbuki Atatürk sonrası devamlı olarak “bizim hiçbir devletin toprağında gözümüz yok”, “Yurtta Sulh Cihanda Sulh”, “Komşularla sıfır sorun” gibi politika ve söylemlerle Atatürk dönemindeki siyasi manevralar devam ettirilmemiş, mesela Oniki Ada meselesi 1947 yılında Yunanistan’a kaptırılmıştır. Oysa Oniki Ada daha önce geçici olarak İtalya’nın idaresine bırakılmış ve yapılan antlaşmaya Türkiye’ye geri verme şartı derç edilmişti.

İlerleyen dönemde özellikle Kıbrıs konusu devamlı surette gündemde kalmış, 1950’ler Kıbrıs tartışmalarıyla Türkiye’nin Adnan Menderes hükümetleri eliyle ada üzerinde garantör ülke olması ve nihayet bu avantajla 1974’de adaya “barış harekatı” düzenlemesini sağlamıştır. Gerçi Türkiye’nin görünürde hedefi Kıbrıs’ın “ana yurda” ilhakı değil Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız bir devlet kurma şeklinde tezahür etmiştir. Bu durum Hatay’da olduğu üzere Kıbrıs Türk kesiminin de Türkiye’ye katılması arzusunun olamayacağı anlamına gelmemektedir. Her halükarda Kıbrıs Misak-ı Milli sınırları dahilindedir.

Atatürk sonrası Misak-ı Milli dairesinde Türkiye’nin Lozan’ı tadilden geçirme ve toprak kazanma ülküsü Turgut Özal tarafından açıkça dile getirilmiş, 1991 Körfez savaşında ABD ile müttefik olan Türkiye buna karşılık Musul-Kerkük’ü istemiştir. Bilindiği üzere Özal bu konuyu bir koyup üç kazanmak şeklinde formalize ediyordu. Ancak gerçekleştirme imkanı olamadı.

Son dönemde Suriye ile yaşanan gerginlikler ve savaş tehlikesi Halep’in, Şam’ın milli sınırlar içerisinde olup olmadığını gündeme getirmiştir. En azından Halep’in kuzeyi Birinci Dünya savaşı sonunda Mustafa Kemal Paşa’nın başında bulunduğu Türk ordusunun çekildiği son noktadır. Eğer milli sınırları Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında İtilaf devletlerince işgal edilmemiş ve Osmanlı askerinin hakim bulunduğu topraklar olarak ele alınırsa, bu durumda Halep’te Misak-ı Milli dahilindedir. Halep’ten bir hat boyunca uzanan bu sınırlar doğruca Musul-Kerkük’ün güneyin geçer.

Günümüz için bu sınırın bir başka önemi Türkiye’nin topraklarını genişletmesi açısından değil bütünlüğünü koruması bakımından dikkate değerdir. Zira Kuzey Irak olarak ifade edilen bu topraklar Misak-ı Milli’yi değil Sevr’i gerçekleştirme yolundadır. Türkiye eski defterleri açsın demiyoruz, ancak en azından hukukunu ve mevcut sınırlarını muhafaza etmesine ve tarihten gelen mirasına sahip çıkmasının zorunluluğuna işaret etmek istiyoruz.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.