Ayakkabı Bot ve çizme Günlük ayakkabı Bot ayakkabı modelleri Çizme ayakkabı Terlik ayakkabı Sandalet Babet Spor ayakkabı Topuklu ayakkabı İç giyim Mayo Çorap Fantezi giyim İç çamaşır takımları Sütyen Gecelik Pijama takımı Gece elbisesi Plaj giyim Giyim Büyük beden Tesettür Etek Trenckot tarz eşofman takımları bayan Mont Gömlek Pantolon T-shirt Sweatshirt Kırmızı elbiseler Ceket Çanta Çanta aksesuarlar Bebek bakım çantası Spor çanta Okul çantası Laptop çantası Portföy çanta Bel çantası Postacı çantası El çantası Sırt çanta Bebek bakım çantası Omuz çantası

ÜlkücüMilliyetçiTürkçüTürkeşÜlkü OcaklarıdövizakpchpmhpAhmet b.karabacakhasan külünk
DOLAR
18,5004
EURO
17,7572
ALTIN
969,44
BIST
3.265,64
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
26°C
İstanbul
26°C
Parçalı Bulutlu
Çarşamba Açık
27°C
Perşembe Açık
27°C
Cuma Az Bulutlu
25°C
Cumartesi Az Bulutlu
25°C

AHMED YESEVÎ VE TÜRK AŞÎRET YAPISINA GİRİŞ

AHMED YESEVÎ VE TÜRK AŞÎRET YAPISINA GİRİŞ
20.04.2016
0
A+
A-

Ali BADEMCİ 

alibademci@gmail.com

 

Şüphesiz ki  Göktürk medeniyeti sıradan ve basit tarihi olayları sıralamakla ifâde edilemez. Bugün Orhun Yazıtları’nın ifâde ettiği anlam  o medeniyeti  izahta yeterli olmamasına rağmen fazla incelemeler yapılamadığı için hâlâ önemini kavrayabilmiş değiliz. Halbuki bu bengütaşlar üzerindeki yazılar bugünkü modern anlamda Tanrı düşüncesinden  millet ve milliyete, Türk kavim ve kabile yapısına, devlet ve tarih görüşüne dair önemli ve bakir  görüşler ihtivâ etmektedir. O yazıtlarda tarih, sosyoloji, coğrafya, inanç bilimlerinin   tam ihyasını ortaya koyacak  bilgiler bulunmaktadır. Bir İslâmi tarz olarak  Türkistan Oğuz hareketini  renklendiren işte bu görüşlerdir. Dolayısiyle  sandığımız gibi İslâmiyet Selçuklu Oğuzları tarafından Abbasiler  döneminde değil Türkistan Yesevî  hareketi döneminde tam korumaya alınmıştır.

 

 – 1 –

 

Moğol istilâsı, yani  Türk kavim ve kabilelerinin  batı istikametindeki  göçleri, şüphesiz ki hangi amaca yönelik olursa olsun  birtakım kural, gelenek ve yasalara dayanıyordu. O sebeble  bu hareketleri sıradan göçler ve ganimet peşinde koşan istilacılar gibi düşünürsek pek büyük hatalar yaparız. Hulefa-yi Raşidin devrinde Arapların Ön ve Orta Asya’ya yayılmalarının ganimet peşinde veya çapul için gerçekleştiğini hemen anlayabilirz; çünkü Hz. Peygamber devrinde böyle şeylerin vaki olduğunu doğrulayacak bir şey bulamıyoruz. O bakımdan Arap İstilâsı ile müslüman müelliflerin canavar olarak değerlendirdiği Moğol istilasının katiyyen farkı yoktur. Belki Cengiz Han’ın dünya görüşleri ve Türk hakimiyet ideolojisine bağlılığı  yine de bir istilâ hareketi olan  Moğol yangını için hafifletici sebebler olarak görülebilir; İslâmiyet adına  Arap istilası ve çapulları için  böyle bir şey de sözkonusu değildir. Arap istilasının  Abbasiler devrinde  değiştiğini ve İslâmî bir veçheye büründüğünü  kimse iddia edemez! Çünkü gerek Emeviler’in  gerekse Abbasi halifelerinin  Acem  milletler (Türk-Fars) için biçtikleri ve diktikleri elbiselerde farklılık yoktur. İran’da bir dereceye kadar Fars Şiiliği ile Türkmen Sünniliği elbette  Abbasiler için  fren görevi yapmıştır.

 

Eğer bu görüş doğru olmasaydı hemen Emeviler devri hitamında (750)  Türkler müslüman olur, dolayısiyle iki buçuk asır daha beklemezlerdi. Bu devrede Araplar’ın  Hz. Peygamber’e atfen  uydurdukları Türkler’le ilgili  güzel sözlerin de hiçbir ehemmiyeti yoktur! Gerçek olan şudur ki Türkler İslâmiyeti Farslardan öğrendi; bu konuda üstad Köprülü’nün görüşlerini mutlaka incelemeliyiz. Bugün Tacik adı verilen bu unsurlardan  Türkler’e intikal eden  Samanoğulları Devleti’nin kültür ve sosyolojik bünyeleri henüz tamamıyle  tetkik edilememiştir. Halbuki onların Orta Asya’ya uygun  inanç dünyaları,  Türkler’e İran kapılarını  açmış ve Emir Timur zamanında bunlar  Türkler lehine  İran ve Ortadoğu’daki hakimiyetin  Türkistan’a bağlanması için  gayret sarfetmişlerdir. Şurası bir gerçektir ki Horasan’da başlayan  Buhârâ merkezli Türk Sûfizmi de Hoca Ahmed Yesevî devrinde merkezi Oğuz bölgesi olan  Yengikend, Yes’i ve Çu havzasında anlam kazanmıştır. Bu bölgedeki  Oğuz kültürü  Horasan gibi örtüşmeci İslâmi ve sufi  inançlar değil, arı ve duru, konar göçer Türk halk Müslümanlığıdır. İşte Hace’nin esas İslâm ideolojisi bu olmalıydı. UNESCO’nun  ilân ettiği Ahmed Yesevi Yılı’nda esas bunun üzerinde durmalı  ve insanlara  hakikati ifâde etmekten uzak popülist söylemlerden vazgeçmeliyiz.

 

Konar-göçer dedik de, gerçek anlamda ilk Türk Müslümanları olan  bu unsurları hafife alıp da katiyyen zayıf halk toplulukları olarak görmeyiniz. Samanoğulları’nı,  Karahanlı, Gazneli, Selçuklu teması ve siyasi ablukaları değil, onlardan daha inançlı ve güçlü olan  Sûfî Oğuz aşiret yapısı ortadan kaldırmıştır. Elbette Arap Müslümanlığı’ndan bir derece daha İslâmî olan  Tacik inançlarında Araplar gibi kavmiyetçi jenosit ve çapul yoktu. İşte Türk  aşiret yapısı  kısmen de olsa  Fars İslâm inançlarını  bunlardan iyilikle ve savaşsız öğrenmişlerdir. Oğuz, Karluk ve Yağmalar’ın  Müslüman oluşlarını  ancak bu gözle açıklamaya çalışırsak, Arap düşmanlığını İslâm düşmanlığına  eş tutmak veya tahvil etmek gibi bulaşıcı bir hastalıktan kurtulabiliriz! Türk aşiret yapısı Buhârâ’nın tekkelerinde inkıraza uğramış, yozlaşmış, terakki etmeyen islâmî inançlara bir heyacan ve ideoloji kazandırmış, dolayısiyle devrini tamamlayan Türkistan  Fars Müslümanlığı Selçuklu Oğuz siyasi hareketinin altında ezilmiştir. İşte bu siyasi ideoloji Ahmed Yesevi’nin fikirleri ve dünyası ile Türkler’in yaşadıkları her bölgeye ulaşmıştır. Böylece  İslâmiyet Araplar’ın kavim ve kabile mücadeleleri  yerine Türkler’in cihanşümül  İslâmî ile inançları Tanrı ve Hz.Peygamber’in “Evrensellik” hudutlarının üstüne çıkmıştır. O sebeble İslâm’ın doğduğu yerler Arabistan olsa da  cihanşümulluğu mutlaka  İran ve Türkistan’dır. Araplar’ın Arap olmayan Müslümanlara izafe ettikleri “Acem” mefhumu da  işte bu devrede  anlamını kaybetmiş ve Farslar’a münhasır, önemsiz bir  etnik deyim hâline gelmiştir.

 

Şüphesiz ki Göktürk medeniyeti sıradan ve basit tarihi olayları sıralamakla ifâde edilemez. Bugün Orhun Yazıtları’nın ifâde ettiği anlam o medeniyeti  izahta yeterli olmamasına rağmen fazla incelemeler yapılamadığı için   hâlâ önemini kavrayabilmiş değiliz. Halbuki bu bengütaşlar üzerindeki yazılar bugünkü modern anlamda Tanrı düşüncesinden  millet ve milliyete, Türk kavim ve kabile yapısına, devlet ve tarih görüşüne dair önemli ve bakir  görüşler ihtivâ etmektedir. O yazıtlarda tarih, sosyoloji, coğrafya, inanç bilimlerinin   tam ihyasını ortaya koyacak  bilgiler bulunmaktadır. Bir İslâmi tarz olarak Türkistan Oğuz hareketini renklendiren işte bu görüşlerdir. Dolayısiyle sandığımız gibi İslâmiyet Selçuklu Oğuzları tarafından Abbasiler  döneminde değil Türkistan Yesevî hareketi döneminde tam korumaya alınmıştır.

 

Rus alimlerinin geçen asırdan beri Göktürk medeniyet kalıntılarını  mekânında inceleyerek ortaya koyduğu sosyolojik eserler (B. Y. Vladimirtsov gibi) bize  Orhun havzası Türk aşiret yapısı ile Çu havzası Yesevi dönemi  sosyolojik kavramların çok farklı anlamlar ifâde ettiğini tam anlamı ile ortaya konmuştur. Bunlar sadece  açıklamalar ve yapılacak çalışmaları beklemektedir. Böyle sosyal ve kültürel izahlar getirmediğimiz ve zamanın Türk aşiret yapısını  sosoyolojik  katmanlara ayırıp izah edemediğimiz  müddetçe  ne gerçek İslâmi ne de şu önemli yılda Hoca Ahmed Yesevi’yi  izah edemeyiz.[*]

 

Muhabbetle.

 

_______

[*] Bugün deneyeceğiz; eğer okuyucu bulursa  yukarıdaki çerçevede  25 yazı yazacağız. Dâvâ arkadaşlarımız  basit siyasi polemik  yazılarına  ilgi göstermeye devam eder de yazılar okucu görmezse elbette  başka yazılar yazacağız. Saygı ile arzederim.

Escort Kayseri Escort Ardahan Escort Balıkesir Escort Nevşehir Escort Muş Escort Tunceli Escort Niğde Escort Şırnak Escort Giresun Escort Çanakkale Escort Manisa Escort Afyonkarahisar Escort Tekirdağ Escort Kars Escort Ankara Escort Polatlı Escort Mamak Escort Çankaya Escort Haymana Escort Sincan Escort Keçiören Escort Pursaklar Escort Etimesgut Escort Aydın Escort Kırklareli Escort Trabzon Escort Ordu Escort Konya Escort Siirt Escort Kahramanmaraş Escort Artvin Escort Kilis Escort Yalova Escort Batman Escort Van Escort Eskişehir Escort Antalya Escort Muratpaşa Escort Kemer Escort Kaş Escort Alanya Escort Konyaaltı Escort Manavgat Escort Kumluca Escort Tokat Escort Bayburt Escort İstanbul Escort Sancaktepe Escort Bağcılar Escort Kayaşehir Escort Mecidiyeköy Escort Fulya Escort Beşiktaş Escort Zeytinburnu Escort Kartal Escort Tuzla Escort Küçükçekmece Escort Üsküdar Escort Merter Escort Güngören Escort Sarıyer Escort Bayrampaşa Escort Çatalca Escort Esenler Escort Bakırköy Escort Kadıköy Escort Maltepe Escort Şerifali Escort Çekmeköy Escort Kağıthane Escort Beylikdüzü Escort Başakşehir Escort Kurtköy Escort Beykoz Escort Ataşehir Escort Sultanbeyli Escort Esenyurt Escort Fatih Escort Eyüpsultan Escort Avcılar Escort Büyükçekmece Escort Beyoğlu Escort Nişantaşı Escort Pendik Escort Bahçelievler Escort Ümraniye Escort Şişli Escort Kocaeli Escort İzmit Escort Gebze Escort Karaman Escort Ağrı Escort Rize Escort Adana Escort Seyhan Escort Çukurova Escort Amasya Escort Erzincan Escort Kastamonu Escort Malatya Escort Yozgat Escort Mersin Escort Anamur Escort Yenişehir Escort Akdeniz Escort Erdemli Escort Mezitli Escort Silifke Escort Edirne Escort Çorum Escort Gaziantep Escort Şehitkamil Escort Şahinbey Escort Nizip Escort Isparta Escort Karabük Escort Düzce Escort Gümüşhane Escort Kırıkkale Escort Bartın Escort Burdur Escort Uşak Escort Adıyaman Escort Muğla Escort Dalaman Escort Marmaris Escort Milas Escort Datça Escort Fethiye Escort Bodrum Escort Samsun Escort İlkadım Escort Atakum Escort Aksaray Escort Bilecik Escort Şanlıurfa Escort Zonguldak Escort Osmaniye Escort Sakarya Escort Bingöl Escort Kütahya Escort Elazığ Escort Bursa Escort İzmir Escort Konak Escort Çeşme Escort Gaziemir Escort Buca Escort Bayraklı Escort Karşıyaka Escort Urla Escort Balçova Escort Bornova Escort Bergama Escort Çiğli Escort Bolu Escort Bitlis Escort Diyarbakır Escort Sivas Escort Iğdır Escort Denizli Escort Sinop Escort Erzurum Escort Kırşehir Escort Çankırı Escort Mardin Escort Hatay Escort Hakkari
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.