DOLAR32,2244% -0.05
EURO34,9690% 0.05
STERLIN41,1855% 0.08
FRANG35,2658% 0.07
ALTIN2.420,68% 0,09
BITCOIN68.767,13-0.649

S. Hayri Bolay Fikir Dünyamız ve Durgunluk Konusu

Yayınlanma Tarihi :
S. Hayri Bolay Fikir Dünyamız ve Durgunluk Konusu

Kenan EROĞLU

 

Türk-İslam dünyasında meydana geldiği iddia edilen fikri ve ilmi durgunluk konusunda büyük mütefekkir Gazali’nin bu durgunluğu müsebbibi olarak gösterilmesi adeta güncel deyimi, ile moda olmuştur. Kim, nerede bu önemli konuyu incelemiş, Gazali’nin fikirleri, çalışmaları ve ortaya koyduğu ilmi görüşlerin hangisi bu duraklamaya sebep olmuştur pek de bilinen bir konu değildir. Eğer bir durgunluk varsa bunu elbette çeşitli sebepleri de vardır. Sosyal olayları tek sebebe bağlamak bizi yanlışa götürür.

Konu ile ilgili Süleyman Hayri Bolay Hoca’mız bu konuda ne düşünüyordu ona bir bakalım:

Hoca’ya göre;

“Bir kısım fikir tarihçileri, bu durgunluğu Gazali’den itibaren başlatırlar. Bu fikir, birçok kimsenin kolayına gittiği için derinliğine araştırmayı sevmeyen kimselerce hemen kabul edilmekte ve böylelikle ucuz ve kolay bir izahla kabahat Gazali’ye yüklenmektedir. Bununla da meselenin hallolduğu sanılmaktadır. Halbuki hiçbir hadise tek sebeple izah edilemez. Hele böyle İslâm Medeniyeti gibi köklü ve parlak bir medeniyetin geri kalması hadisesinin çok girift ve çeşitli sebepleri olması icap eder.”

“Bir defa, Gazali onu seven pek çok Müslüman tarafından yanlış anlaşılmıştır. Bunda da kolaycılık ce derinliğe dalmak korkusunun rolü olduğu söylenebilir. Dolayısıyla Gazali, felsefeyi yıkan bir kimse olarak gösterilmiştir. Bu fikir, bir kısım garplının da işine yaramış; onlar da Gazali’yi, ilmi ve felsefi düşünceyi durduran kimse olarak göstermeye çalışmışlardır.”

Gazali bazılarına yani sevenleri ve takipçileri için bir kahramandır. Buna karşılık, onu sevmeyenler için ise ilim-felsefe düşmanı biridir. Batılı Oryantalist düşünür ve ilim adamları ise daha çok bu ikinci görüşe takılmış ve kalmışlardır. Konu İslam dünyasında bir durgunluğa sebep olmak olunca Batılı müsteşrikler de bu konuya dört elle sarılmışlardır.

Bolay hoca ikinci ve olumsuz görüş için Prof. Dr. Mübahat Küyel’ in tesbitlerine dayanarak. Bu olumsuz görüşün dayanaklarının pek de sağlam olmadığından ve ispat edilememiş bir düşünce olarak kaldığını belirtmektedir.

“Prof. Dr. Mübahat Küyel (Türker)’in doktora tezi ile yıkılmıştır.”

“Fahrettin Razi, Sadrettin Konevi gibi alim ve mütefekkirlere devrinin Gazali’si denilmiştir.”

“Bu durgunluk ve gerilemede İslâm’ın Müslümanlar tarafından zamanla iyi anlaşılamaması ve yeni yorumlara tabi tutulmamasının en büyük rolü olduğunu söylemek temayülündeyim. Gazali hiçbir ilim ve fikir otoritesince (Kendisi dahil) mutlak olarak bağlanılmamasını, bu otoritelerin de aşılması gerektiğini ifade etmişti. Bugün Gazali ticareti yapanlar bile bu noktaya dikkat etmiyorlar; hatta buna karşı çıkıyorlar.”

Durgunluk için bir dönem insanların işin kolayına kaçarak kendileri için rehber-otorite kabul ettikleri kişilerin söylediklerinin üzerine bir şey koyma ihtiyacı duymamışlardır.

“Aradaki mesafeyi kapatabilmek için evvela, Müslümanları aşağılık duygusundan kurtulmak lazımdır. Bunun için de insana en kalıcı ve doğrudan değerleri kazandıran dini ve ahlaki değerlerine sarılmayı, bağlanmayı öğretmek gerekir. Onlardan şüphe etmemeli yerlerini geçici değerlerle doldurmaya çalışmamalıdır. Ondan sonrası Batı’nın yaptığını yapmak icabeder.”

“İslâm, muallakta ve mücerret bir şekilde kalması için gelmemiştir. Her zaman ve mekânda, her cemiyetin yapısına göre yaşanmak için gelmiştir. Bu sebeple tatbik edildiği vasatı ve zamanı gözden uzak tutmamak icabeder.”

“Müslümanlar Kur’an’ın emrettiği tefekkür ve ilmi araştırmaya büyük ehemmiyet vermeli, İslâm düşüncesinin tarihi büyüklüğünü bilmeli, buna inanmalı, Garb fikri bir vasat hasıl etmelidirler, sonra da Garbtaki ilmi ve fikri gelişmeleri iyi bilmeli, İslâm’ın özüne ve tarihi seyrine uygun yeni görüşler ortaya atmalıdırlar. Vasatsız hiçbir şey olmaz. Müslümanlar kolaya, bedavaya, basite kaçmaktan kurtulmalı, daima zor ve girift olana talip olmalıdırlar.”

“İslâm düşüncesi, İslâm’ın kendisinden kaynağını aldığı için, İslâm gibi bütüncüldür. Hayata, aleme ve insana bir bütün olarak bakar. Bu sebeple nazariye kadar pratiğe, pratik kadar nazariyeye ehemmiyet verir. Madde ile mana, ruh ile beden, dünya ile ahiret arasında daimî bir muvazene (denge) kurmuş ve gözetmiştir. İslâm düşüncesindeki nazariyelerin çoğu yaşanmış hayattan çıkarıldığı için, doğruluğunu denemeye lüzum kalmamış ve çoğu zaman uzun ömürlü olmuşlardır.”

Hoca’ya göre; Halbuki batı düşüncesi hayatlarını daima nazariyeler dayandırmışlardır. Batı düşüncesinde mensubu oldukları Hristiyanlık yanında Yunan ve Roma düşüncesi çok tanrılı hayat hâkim bir rol oynadığı için batıda denge fikirden çok beden lehine olmuştur. Ruh ise ihmal edilegelmiştir.

**

Prof. Dr. Süleyman Hayri Bolay, “İnanmış Aydının Problemleri”, cevapları, Mayaş Yayınları, Ankara Kasım 1983, sayfa:65-70

YORUM YAP

escort Bağcılar escort Bahçelievler escort Bakırköy escort Bayrampaşa escort Beylikdüzü escort Güngören escort İstiklal escort Kadıköy escort Sultanbeyli escort Üsküdar escort Avsallar escort Mahmutlar escort Oba escort Mecidiyeköy escort Ölüdeniz escort Güllük escort Kültür escort Ataşehir escort Avcılar escort Başakşehir escort Esenler escort Esenyurt escort Fatih escort Gaziosmanpaşa escort Kartal escort Küçükçekmece escort Maltepe escort Pendik escort Sultangazi escort Ümraniye escort Adapazarı escort Yalıkavak escort güvenilir casino siteleri Yalova escort Muğla escort Aydın escort Çanakkale escort Balıkesir escort Tekirdağ escort Manisa escort Trabzon escort Kahramanmaraşescort Kütahya escort Osmaniye escort Sivas escort Tokat escort Çorum escort Yozgat escort Isparta escort Elazığ escort Ordu escort Edirne escort Erzincan escort Zonguldak escort Rize escort Uşak escort Kırşehir escort Erzurum escort Giresun escort Amasya escort Sinop escort Niğde escort Bolu escort Karaman escort Kırıkkale escort Bayburt escort Ardahan escort Gümüşhane escort Artvin escort Çankırı escort Bartın escort Sinop escort Bilecik escort Karabük escort Burdur escort Nevşehir escort Kıbrıs escort Kırklareli escort Kastamonu escort Düzce escort Aksaray escort Adıyaman escort Afyon escort Arnavutköy escort Bebek escort Beşiktaş escort Beykoz escort Beyoğlu escort Büyükçekmece escort Çatalca escort Çekmeköy escort Eyüpsultan escort Kağıthane escort Sancaktepe escort Sarıyer escort Şile escort Silivri escort Şişli escort Taksim escort Zeytinburnu escort Aliağa escort Balçova escort Bayındır escort Bayraklı escort Bergama escort Beydağ escort Bornova escort Buca escort Çeşme escort Çiğli escort Karşıyaka escort Fehiye escort Marmaris escort Gaziemir escort Dikili escort Menderes escort Menemen escort Torbalı escort Atakum escort Çerkezköy escort Yenişehir escort Bodrum escort Toroslar escort Tarsus escort Silifke escort Mezitli escort Erdemli escort Anamur escort Akdeniz escort Melikgazi escort Elbistan escort Lüleburgaz escort İzmit escort İlkadım escort Çorlu escort Battalgazi escort Yeşilyurt escort Milas escort Ceyhan escort Çukurova escort Kozan escort Sarıçam escort Seyhan escort Emirdağ escort Sandıklı escort Merzifon escort Suluova escort Taşova escort Altındağ escort Batıkent escort Çankaya escort Çubuk escort Etimesgut escort Haymana escort Kahramankazan escort Keçiören escort Kızılcahamam escort Mamak escort Polatlı escort Pursaklar escort Sincan escort Ulus escort Yenimahalle escort Aksu escort Alanya escort Belek escort Demre escort Döşemealtı escort Elmalı escort Finike escort Gazipaşa escort Kaş escort Kemer escort Kepez escort Konyaaltı escort Korkuteli escort Kumluca escort Lara escort Manavgat escort Muratpaşa escort Serik escort Side escort Didim escort Efeler escort Nazilli escort Söke escort Altıeylül escort Ayvalık escort Bandırma escort Bigadiç escort Burhaniye escort Dursunbey escort Edremit escort Erdek escort Gömeç escort Gönen escort Havran escort İvrindi escort Karesi escort Kepsut escort Susurluk escort Büyükorhan escort Gemlik escort Görükle escort Gürsu escort Harmancık escort İnegöl escort İznik escort Karacabeyescort Kestel escort Mudanya escort Mustafakemalpaşa escort Nilüfer escort Orhangazi escort Osmangazi escort Yıldırım escort Biga escort Çan escort Gelibolu escort Karahayıt escort Merkezefendi escort Pamukkale escort Keşan escort Aziziye escort Palandöken escort Yakutiye escort Odunpazarı escort Tepebaşı escort Araban escort İslahiye escort Karkamış escort Nizip escort Nurdağı escort Oğuzeli escort Şahinbeyescort Şehitkamil escort Yavuzeli escort Bulancak escort Espiye escort Görele escort Altınözü escort Arsuz escort Antakya escort Defne escort Dörtyol escort Erzin escort Hassa escort İskenderun escort Kırıkhan escort Kumlu escort Payas escort Reyhanlı escort Samandağ escort Eğirdir escort Yalvaç escort Foça escort Karabağlar escort Kemalpaşa escort Kiraz escort Kınık escort Konak escort Narlıdere escort Ödemiş escort Tire escort Urla escort Safranbolu escort Akhisar escort Alaşehir escort Kırkağaç escort Salihli escort Sarıgöl escort Şehzadeler escort Soma escort Turgutlu escort Yunusemre escort Akkışla escort Bünyan escort Develi escort Kocasinan escort Talas escort Yahyalı escort Gazimusağa escort Girne escort İskele escort Lefke escort Lefkoşa escort Başiskele escort Çayırova escort Darıca escort Afşin escort Dulkadiroğlu escort Göksun escort Onikişubat escort Türkoğlu escort Kızıltepe escort Mut escort Dalaman escort Gümbet escort Datça escort Kavaklıdere escort Köyceğiz escort Menteşe escort Turgutreis escort Ula escort Yatağan escort Fatsa escort Altınordu escort Ünye escort Düziçi escort Kadirli escort Ardeşen escort Akyazı escort Arifiye escort Erenler escort Geyve escort Hendek escort Karasu escort Kaynarca escort Sapanca escort Derince escort Dilovası escort Gebze escort Gölcük escort Kandıra escort Karamürsel escort Kartepe escort Körfez escort Akşehir escort Beyşehir escort Bosna escort Ereğli escort Karapınar escort Meram escort Selçuklu escort Gediz escort Simav escort Tavşanlı escort Doğanşehir escort Bafra escort Çarşamba escort Boyabat escort Kapaklı escort Süleymanpaşa escort Erbaa escort Niksar escort Turhal escort Akçaabat escort Of escort Ortahisar escort Yomra escort Armutlu escort Çiftlikköy escort Çınarcık escort Akdağmadeni escort Boğazlıyan escort Sarıyaka escort Sorgun escort Alaplı escort Çaycuma escort Devrek escort Ereğli escort Kilimli escort Kozlu escort