DOLAR32,2129% 0.24
EURO35,0386% 0.12
STERLIN41,1599% 0.25
FRANG35,3212% 0.4
ALTIN2.444,00% 0,60
BITCOIN68.368,21-1.804

Cumhuriyetin İlk Kâğıt Paraları ve Merkez Bankası

Yayınlanma Tarihi :
Cumhuriyetin İlk Kâğıt Paraları ve Merkez Bankası

Cumhuriyetin İlk Kâğıt Paraları ve Merkez Bankası

5 Aralık 1927 tarihinde Türkiye Cumhuriyetinin ilk kâğıt paraları tedavüle çıkarılmıştı… Yeni cumhuriyetin ekonomik bağımsızlığını da ilan etmesinin bir ifadesi olan bu olayın 94. Yıldönümünde Türkiye Cumhuriyetinin ilk kâğıt paralarının kısa bir hikâyesini aktarmak istedim…

Cumhuriyetin ilk yıllarında para bastırılamadığından, Osmanlı İmparatorluğu’ndan intikal eden kâğıt paralar,  1927 yılı sonuna kadar tedavülde kalmıştır.

Bir devletin egemenlik ve bağımsızlık sembolü olması nedeniyle, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, 30 Aralık 1925 tarih ve 701 Sayılı “Mevcut Evrak-ı Nakdiyenin Yenileriyle İstibdaline Dair Kanun” kabul edilerek ilk Türk banknotlarının bastırılmasına karar verilmiştir.

Kanun teklifinde “mevcut evrak-ı nakdiyenin aynı nitelik ve miktarda kâğıt para ile değiştirilmesi esas alınıp paranın şekli ve basılıp değiştirilmesi gibi konuları düzenlemek üzere, Maliye Vekâletinden bir temsilcinin başkanlığında Ziraat, Osmanlı, İtibar-ı Milli, İş Bankalarıyla Türkiye’de faaliyet gösteren diğer başlıca bankaların birer temsilcisinden oluşan bir komisyonun görevlendirilmesi” ifadesine Meclisteki görüşmeler sırasında milletvekillerin önergeleriyle Akhisar Tütüncüler ve Akşehir Bankalarının eklenmesi hükme bağlanmıştır. TBMM tutanakları incelendiğinde milletvekillerinin Osmanlı Bankası ile ilişkilerin bir an önce kesilmesini teklif ettikleri görülmektedir… Özellikle Gümüşhane Milletvekili Cemal Hüsnü Taray’ın konuşması antiemperyalist bir bildirge niteliğindedir. Cemal Hüsnü Talay Emisyon Yetkisini kullanacak bir Devlet (Merkez) Bankasının gerekliliğini şu cümlelerle ifade etmektedir;  “Muhterem efendiler! Her memlekette hiç şüphesiz daha çok evrakı nakdiye vardır. Ancak, bizde mevcut olmayan ve diğer memleketlerde mevcut olan tek bir müessese vardır ki, onun da bizde bir an evvel arzı didam etmesi yalnız iktisadiyatımız için değil, doğrudan doğruya maliyemiz için bir esastır, bir ihtiyaçtır. Bu müessese, Devlet bankasıdır.”[i]

Dönemin Maliye Bakanları Hasan Saka (13 Temmuz 1926’ya kadar) ve Abdülhalik Renda (13 Temmuz 1926’dan sonra) başkanlığını yürüttüğü komisyonun çalışmaları sonunda 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 liralık kupürlerden oluşan Birinci Emisyon Grubu banknotların basılması kararını almış ve basım işi, bir İngiliz firması olan Thomas De La Rue’ya verilmiştir. Bu banknotlar, filigranlı kâğıtlara kabartma olarak basılmıştır.

Bu emisyon grubundaki banknotlar 1 Kasım 1928 Harf Devrimi’nden önce bastırıldığı için ana metinleri eski yazı Türkçe, kupür değerleri ise Fransızca olarak yazılmıştır.

İlk Türkiye Cumhuriyeti banknotları olan Birinci Emisyon Grubu banknotlar 5 Aralık 1927 tarihinde dolaşıma çıkarılmıştır. Tedavülde bulunan mevcut evrak-ı nakdiyeler ise, 4 Aralık 1927 tarihinden itibaren dolaşımdan çekilmiş ve 4 Eylül 1928 tarihinde değerlerini yitirmişlerdir.

1 Liralık Banknotların;

Ön yüzünde; Meclis Binası, Ankara Kalesi, karasabanla çift süren bir köylü.
Diğer yüzünde; Eski Başbakanlık Binası

5 Liralık Banknotların;

Ön yüzünde; Ankara Kalesi, Bozkurt, Meclis Binası

Diğer yüzünde; Ankara Ak Köprü

10 Liralık Banknotların;

Ön yüzünde; Ankara Kalesi ve Bozkurt

Diğer yüzünde; Ankara Kalesi

50 Liralık Banknotların;

Ön yüzünde; Atatürk Portresi

Diğer yüzünde; Afyonkarahisar Kalesi

100 Liralık Banknotların;

Ön yüzünde; Atatürk Portresi

Diğer yüzünde; Köy Resmi

500 Liralık Banknotların;

Ön yüzünde; Atatürk Portresi ve Sivas Gök medrese

Diğer yüzünde; Sivas’ın Genel Görünümü

1000 Liralık Banknotların;

Ön yüzünde; Atatürk Portresi

Diğer yüzünde; Derin Ön vadiden geçen demiryolu hattı (Sakarya Civarı)

Paraların incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, banknotlarda Türklüğü ve Cumhuriyeti temsil eden üç sembol öne çıktığı görülmektedir; Bozkurt, Ankara ve Atatürk…

Ayrıca köycülüğe ve milletin efendisi köylüye verilen önemi vurgulamak için köy resimleri, Sivas kongresini temsilen Sivas, Kurtuluş Savaşını temsilen Afyon, bilimi temsilen Gök Medrese, ulaşımın önemini ve hedefe her türlü zorluğa varılacağını belirtmek için zor şartlarda vadileri yararak yapılmış bir demiryolu hattı ilk kağıt paralarımızda yerlerini almışlardı..

Banknot ihracı imtiyazının, kurulacak bir milli bankaya verilmesinin milli paramızın değerini korumak için bir zaruret olduğu için,  Türkiye Büyük Millet Meclisince 11 Haziran 1930 tarih ve 1715 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kurulmasına karar vermiştir. Maliye Bakanı Şükrü Saraçoğlu Kanunun Kabulü nedeniyle TBMM üyelerine şöyle teşekkür ediyordu: “Arkadaşlar; cidden memleketin yıllardan beri büyük bir ihtiyacını ve büyük bir boşluğunu doldurmak için kabul ettiğiniz kanun öyle zannediyorum ki memleketin en hakikî ihtiyaçlarını, iktisadî inkişafını ve öksüz kalan kredisini bundan sonra sahipsiz bırakmayacak, memleketimizin sahibi olan bir müessese, onun da başında tıpkı Büyük Millet Meclisi gibi âmir ve hâkim mevkiinde sevk-i idare edecektir.”[ii]

Merkez Bankası 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyete geçirilmiş ve banknot ihracı imtiyazı Merkez Bankasınca kullanılmaya başlanmıştır…


[i] 30 Aralık 1925 TBMM Tutanakları

[ii] 11 Haziran 1930 TBMM Tutanakları

YORUM YAP

escort Bağcılar escort Bahçelievler escort Bakırköy escort Bayrampaşa escort Beylikdüzü escort Güngören escort İstiklal escort Kadıköy escort Sultanbeyli escort Üsküdar escort Avsallar escort Mahmutlar escort Oba escort Mecidiyeköy escort Ölüdeniz escort Güllük escort Kültür escort Ataşehir escort Avcılar escort Başakşehir escort Esenler escort Esenyurt escort Fatih escort Gaziosmanpaşa escort Kartal escort Küçükçekmece escort Maltepe escort Pendik escort Sultangazi escort Ümraniye escort Adapazarı escort Yalıkavak escort güvenilir casino siteleri Yalova escort Muğla escort Aydın escort Çanakkale escort Balıkesir escort Tekirdağ escort Manisa escort Trabzon escort Kahramanmaraşescort Kütahya escort Osmaniye escort Sivas escort Tokat escort Çorum escort Yozgat escort Isparta escort Elazığ escort Ordu escort Edirne escort Erzincan escort Zonguldak escort Rize escort Uşak escort Kırşehir escort Erzurum escort Giresun escort Amasya escort Sinop escort Niğde escort Bolu escort Karaman escort Kırıkkale escort Bayburt escort Ardahan escort Gümüşhane escort Artvin escort Çankırı escort Bartın escort Sinop escort Bilecik escort Karabük escort Burdur escort Nevşehir escort Kıbrıs escort Kırklareli escort Kastamonu escort Düzce escort Aksaray escort Adıyaman escort Afyon escort Arnavutköy escort Bebek escort Beşiktaş escort Beykoz escort Beyoğlu escort Büyükçekmece escort Çatalca escort Çekmeköy escort Eyüpsultan escort Kağıthane escort Sancaktepe escort Sarıyer escort Şile escort Silivri escort Şişli escort Taksim escort Zeytinburnu escort Aliağa escort Balçova escort Bayındır escort Bayraklı escort Bergama escort Beydağ escort Bornova escort Buca escort Çeşme escort Çiğli escort Karşıyaka escort Fehiye escort Marmaris escort Gaziemir escort Dikili escort Menderes escort Menemen escort Torbalı escort Atakum escort Çerkezköy escort Yenişehir escort Bodrum escort Toroslar escort Tarsus escort Silifke escort Mezitli escort Erdemli escort Anamur escort Akdeniz escort Melikgazi escort Elbistan escort Lüleburgaz escort İzmit escort İlkadım escort Çorlu escort Battalgazi escort Yeşilyurt escort Milas escort Ceyhan escort Çukurova escort Kozan escort Sarıçam escort Seyhan escort Emirdağ escort Sandıklı escort Merzifon escort Suluova escort Taşova escort Altındağ escort Batıkent escort Çankaya escort Çubuk escort Etimesgut escort Haymana escort Kahramankazan escort Keçiören escort Kızılcahamam escort Mamak escort Polatlı escort Pursaklar escort Sincan escort Ulus escort Yenimahalle escort Aksu escort Alanya escort Belek escort Demre escort Döşemealtı escort Elmalı escort Finike escort Gazipaşa escort Kaş escort Kemer escort Kepez escort Konyaaltı escort Korkuteli escort Kumluca escort Lara escort Manavgat escort Muratpaşa escort Serik escort Side escort Didim escort Efeler escort Nazilli escort Söke escort Altıeylül escort Ayvalık escort Bandırma escort Bigadiç escort Burhaniye escort Dursunbey escort Edremit escort Erdek escort Gömeç escort Gönen escort Havran escort İvrindi escort Karesi escort Kepsut escort Susurluk escort Büyükorhan escort Gemlik escort Görükle escort Gürsu escort Harmancık escort İnegöl escort İznik escort Karacabeyescort Kestel escort Mudanya escort Mustafakemalpaşa escort Nilüfer escort Orhangazi escort Osmangazi escort Yıldırım escort Biga escort Çan escort Gelibolu escort Karahayıt escort Merkezefendi escort Pamukkale escort Keşan escort Aziziye escort Palandöken escort Yakutiye escort Odunpazarı escort Tepebaşı escort Araban escort İslahiye escort Karkamış escort Nizip escort Nurdağı escort Oğuzeli escort Şahinbeyescort Şehitkamil escort Yavuzeli escort Bulancak escort Espiye escort Görele escort Altınözü escort Arsuz escort Antakya escort Defne escort Dörtyol escort Erzin escort Hassa escort İskenderun escort Kırıkhan escort Kumlu escort Payas escort Reyhanlı escort Samandağ escort Eğirdir escort Yalvaç escort Foça escort Karabağlar escort Kemalpaşa escort Kiraz escort Kınık escort Konak escort Narlıdere escort Ödemiş escort Tire escort Urla escort Safranbolu escort Akhisar escort Alaşehir escort Kırkağaç escort Salihli escort Sarıgöl escort Şehzadeler escort Soma escort Turgutlu escort Yunusemre escort Akkışla escort Bünyan escort Develi escort Kocasinan escort Talas escort Yahyalı escort Gazimusağa escort Girne escort İskele escort Lefke escort Lefkoşa escort Başiskele escort Çayırova escort Darıca escort Afşin escort Dulkadiroğlu escort Göksun escort Onikişubat escort Türkoğlu escort Kızıltepe escort Mut escort Dalaman escort Gümbet escort Datça escort Kavaklıdere escort Köyceğiz escort Menteşe escort Turgutreis escort Ula escort Yatağan escort Fatsa escort Altınordu escort Ünye escort Düziçi escort Kadirli escort Ardeşen escort Akyazı escort Arifiye escort Erenler escort Geyve escort Hendek escort Karasu escort Kaynarca escort Sapanca escort Derince escort Dilovası escort Gebze escort Gölcük escort Kandıra escort Karamürsel escort Kartepe escort Körfez escort Akşehir escort Beyşehir escort Bosna escort Ereğli escort Karapınar escort Meram escort Selçuklu escort Gediz escort Simav escort Tavşanlı escort Doğanşehir escort Bafra escort Çarşamba escort Boyabat escort Kapaklı escort Süleymanpaşa escort Erbaa escort Niksar escort Turhal escort Akçaabat escort Of escort Ortahisar escort Yomra escort Armutlu escort Çiftlikköy escort Çınarcık escort Akdağmadeni escort Boğazlıyan escort Sarıyaka escort Sorgun escort Alaplı escort Çaycuma escort Devrek escort Ereğli escort Kilimli escort Kozlu escort