Millî Eğitim Bakanlığı, Türk dünyasının ortak tarihini, kültürünü ve medeniyet birikimini genç kuşaklara aktarmak amacıyla hazırladığı “Türk Dünyası Kültür Atlası: Bilge ve Hakan’ın Zamanı Aşan Yolculuğu” adlı eseri 2026-2027 eğitim öğretim yılında lise öğrencileriyle buluşturuyor.
Ortaöğretim Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan çalışma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin “köklerden geleceğe” yaklaşımı doğrultusunda öğrencilerin millî, manevi ve kültürel değerlerini tanımalarını, tarihî miraslarıyla bağ kurmalarını ve Türk dünyasına ilişkin ortaklık bilinci geliştirmelerini hedefliyor. Atlas, yeni eğitim öğretim yılı başında ücretsiz dağıtılan ders kitaplarıyla birlikte öğrencilerin kullanımına sunulacak.
Eserin takdim yazısını kaleme alan Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Türk dünyasının ortak tarih, kültür ve yüzyıllardır yaşatılan değerlerle birbirine bağlı büyük bir aile olduğunu vurguladı.
Anadolu’dan Türkistan’ın geniş bozkırlarına kadar uzanan coğrafyada yaşayan Türk topluluklarının dil, destan, gelenek, sanat ve yaşam biçimleriyle ortak bir medeniyet mirası meydana getirdiğini belirten Tekin, farklı devletlerin sınırları içerisinde yaşamanın bu tarihî ve kültürel birlikteliği ortadan kaldırmadığına dikkat çekti.
Bakan Tekin’in gençlere verdiği mesajın merkezinde ise şu ifade yer aldı:
“Unutmayınız ki haritalarda çizilmiş sınırlar, kalplerdeki kadim bağları koparmaya yetmez.”
Tekin; Kırgız bozkırındaki kopuz ile Anadolu’daki türkünün, Özbekistan’daki sofra kültürüyle Anadolu’nun bereket anlayışının, Orhun Anıtları’nın öğütleriyle Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi’ndeki kararlılığın aynı tarihî ve kültürel köklerden beslendiğini ifade etti.
Atlas, klasik bir tarih ve coğrafya kitabı şeklinde hazırlanmamış. Öğrencilerin ilgisini canlı tutmak amacıyla Türk dünyasının keşfi Bilge ve Hakan adlı iki karakterin yolculuğu üzerinden anlatılıyor.
Hikâye, Bilge ve Hakan’ın dedeleri Turan’ın kütüphanesinde Kâşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk eserindeki Türk dünyası haritasını incelemeleri ve dedelerinden kalan bir mektubu bulmalarıyla başlıyor.
Bu mektup iki genci Türk dünyasının geçmişine, şehirlerine ve kültürüne uzanan bir yolculuğa çıkarıyor.
Bilge ve Hakan’ın yolculuğunun başlangıç noktası Malazgirt.
Buradan başlayan rota; Ahlat, Bakü, Aşkabat, Semerkant, Bişkek, Ötüken ve Mostar başta olmak üzere Türk tarihinin ve kültürünün izlerini taşıyan çok sayıda merkeze ulaşıyor. Yolculuk Ankara’da tamamlanıyor.
Öğrenciler bu yolculuk boyunca şehirleri yalnızca coğrafi noktalar olarak değil; tarihî yapıları, önemli şahsiyetleri, gelenekleri, kültürel değerleri ve medeniyet birikimleriyle birlikte tanıma fırsatı bulacak.
Atlasın en kapsamlı bölümlerinden birini Türk dünyasını kapsayan 15 ana rota oluşturuyor.
Bu rotalar Anadolu ve Kafkasya’dan Türkistan ve Sibirya’ya, Balkanlar’dan Akdeniz’e kadar uzanıyor.
Her bölge; tarihî şehirleri, mimari eserleri, önemli şahsiyetleri, destanları, gelenekleri, müzikleri, yemekleri ve el sanatlarıyla ele alınıyor. Bunlara haritalar, fotoğraflar ve özel çizimler eşlik ediyor.
Atlas içerisinde yer alan “Bilgi Molası” bölümlerinde ise öğrencilerin yolculuk sırasında karşılaştıkları tarihî ve kültürel unsurlar hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmeleri sağlanıyor.
Her rotanın sonunda bulunan “Bilge ve Hakan’ın Kadrajından” bölümü, ziyaret edilen yerleri fotoğraf, kısa not ve hatıralarla bir seyahat albümü biçiminde sunuyor.
Çalışmada Türk dünyasının yalnızca siyasi veya coğrafi sınırları ele alınmıyor.
Türk topluluklarının ortak hafızasını oluşturan destanlar, gelenekler, müzikler, yemekler, el sanatları, kültürel motifler, bayramlar ve festivaller de gençlere tanıtılıyor.
Atlasın ek bölümlerinde Türk dünyasının ortak kuruluşları ve kültür başkentlerinin yanı sıra ortak söz varlığından örneklere de yer veriliyor. Böylece öğrencilerin farklı coğrafyalarda yaşayan Türk toplulukları arasındaki kültürel benzerlikleri doğrudan görmeleri amaçlanıyor.
Atlas yalnızca basılı bir kitap olarak tasarlanmadı.
Sayfalarda bulunan karekodlar aracılığıyla öğrenciler animasyonlara, videolara, etkileşimli haritalara, sanal turlara ve farklı dijital eğitim içeriklerine ulaşabilecek.
Öğrenciler böylece kitapta okudukları şehirleri ve tarihî yapıları dijital ortamda da inceleyebilecek, Bilge ve Hakan’ın rotalarını etkileşimli olarak takip edebilecek.
Projenin dikkat çeken bölümlerinden biri de “Turkuaz Kimlik” adı verilen sembolik yolculuk belgesi.
Öğrenciler Türk dünyasını keşfederken tamamladıkları görevleri bu kimliğe kaydedebilecek. Böylece öğrenci yalnızca bilgiyi okuyan kişi olmaktan çıkarılarak keşif sürecinin aktif bir parçası hâline getiriliyor.
“Turkuaz Kimlik” aynı zamanda Türk dünyasının ortak hafızasını ve kültürel bağlarını temsil eden sembolik bir unsur olarak tasarlandı.
“Türk Dünyası Kültür Atlası: Bilge ve Hakan’ın Zamanı Aşan Yolculuğu”, gençlere Türk dünyasını birbirinden kopuk ülkeler ve bölgeler olarak değil, ortak tarih ve kültürün şekillendirdiği geniş bir medeniyet coğrafyası olarak anlatmayı amaçlıyor.
Basılı olarak öğrencilere ulaştırılacak eserin dijital sürümü ve zenginleştirilmiş içerikleri de EBA ve Millî Eğitim Bakanlığının dijital platformları üzerinden öğrenci, öğretmen ve velilerin kullanımına açılacak.
Böylece Malazgirt’ten Semerkant’a, Bakü’den Bişkek’e, Ötüken’den Mostar’a uzanan Türk dünyasının ortak hafızası, yeni eğitim öğretim yılında lise sıralarına taşınmış olacak.
