Gümüşhanedeki Rus işkalinde müslüman Türk halkı kan ağlarken,yaşlı dedeler , kadın ve çocuklardan oluşan muhacirler yolda ölürken, Pontus artığı yerli rum ve ermeniler Rus işgalini çılgınca eğlenerek, Rus askerlerine tezahüratlar yaparak, sevinç çığlıkları atarak karşılamışlardı. Yüzyıllarca bir arada iç içe yaşadığımız, her türlü hukuklarını koruduğumuz, yerli rum ve ermeniler en zor zamanında Gümüşhane halkına ihanet etmişlerdi.Savaşın faturası hem muhacirlik (göç) çilesi hem de katliamlar nedeniyle Harşit yöresi için oldukça ağır sonuçlanmıştır.
Harşit Havzasından eski zamanlardan beri sıklıkla göçler olduysa da en büyük muhaceret hareketleri bu savaş esnasında yaşanmıştır. Göçlerin haricinde Ruslar ve onların içindeki Ermeniler tarafından kurşuna dizilen, düşman eline geçmemek için kendini Harşit Çayına atan veya dar alanlardan karşıya geçmek isterken azgın sulara kapılan ve düşmana karşı tüm aile efradıyla direnip de nesilleri tükenen insanlar bulunmaktadır bu Yazı rus işgali yıllarında pontus artığı , Rum ve Ermeni çetelerin ellerine düşmemek için iffet ve namuslarını onursuz yaşamanın önüne koyarak kendilerini harşitin karanlık sularına bırakan, cesetleri harşitin pentlerinde takılı kalan onurlu türk kadınlarına atfolunur cansız bedenleriniz harşitin pentlerinde asılı kalsada onurlu ölümleriniz yüreklerimizin en derin yerlerinde kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşatılacaktır.
Harşit havzasının kayıp kızları ve gelinleri size söz veriyoruz zalimlerden asla özür dilemeyeceğiz Ruhunuz şad mekanlarınız cennet olsun….
Kamil Koç
