DOLAR 32,5232 % 0.02
EURO 34,6857 % -0.14
STERLIN 40,2294 % -0.02
FRANG 35,6375 % -0.19
ALTIN 2.431,64 % -2,72
BITCOIN 66.430,81 2.844

IRAK TÜRKMENLERİ (14)

Yayınlanma Tarihi :
IRAK TÜRKMENLERİ (14)

Eğitim:

Abbasiler’in Selçuklu dönemlerinde Türkmenlere çok değer verildiğini daha evvel ifade etmiştik. Fakat maalesef eğitim sadece Bağdat ve Basra’da kalmış, buralardaki eğitim kurumlarında  Araplar ve Farslar kadar olmasa bile bir miktar Türkmen âlim yetişmiştir. Fakat zamanla Bağdat taşrası durumunda olan Türkmeneli tam Anadolu gibi kendi kaderiyle baş başa bırakılmıştır. Bu sebeble bugün en önemli kent olan Kerkük’de bile eskiden kalan eğitim müessesesi hiç yoktur. Gerek Selçuklu ve gerekse Atabeyler ile Osmanlı zamanında  bizim devlet anlayışımızın kendi insanından korkması gibi garip bir düşünce sebebiyle  tarih içinde maalesef Irak Türkmenleri eğitimsiz bırakılmış ve toprağa yapıştırılmıştır.

Osmanlı devrinde Araplar’ın yoğun olduğu Bağdat ve Basra’da  Medrese ve Rüştiye gibi önemli eğitim kurumları açıldığı halde  Türkmeneli’nin eğitimine hiç önem verilmemiştir. Süleymaniye gibi halkı Kürt olan şehirlerde Askeri Rüştiye bulunurken Erbil ve Kerkük’de ilk mektepten başka okul açılmamıştır. İkinci Meşrutiyet’ten sonra  Mutasarrıf Avnullah Kazimi Kerkük’de bir sanat okulu ile 5 sınıflı  bir idadi açılmış, 1912’de Musul valisi Süleyman Nazif bu okulu  Sultani’ye çevirmiş ise de  İngiliz işgali bu okulu da kökünden kapatmıştır.

Osmanlı’nın son döneminde  aydınlar ve bilhassa askeri bürokrasi birinci derecede Araplar’dan ikinci derecede de Kürtler’den çıkmıştır. Bu sebeble 1. Cihan Savaşı’nda Barzani ailesinde olduğu gibi bilhassa  Süleymaniye Rüştiyesi’nde yetişen ve harp okuluna giren askeri bürokrasi Türk ordusunu arkadan vururken, Araplar da Arap Milliyetçilerinin arkasına takılarak  devlet kurma peşine düşmüşlerdir. İngilizler devrinde Nuri el-Said  ve benzerleri Türk payesine sahip oldukları halde yanlarına aldıkları aynı durumdaki  Kürtler’le hükümet kurmuş ve Türkmenler’i tamamen dışlamışlardır. Türkmen subay ve erat ise Mustafa Kemal’in arkasında Milli Mücadele saflarını tercih etmiş ve en az Anadolu insanı kadar  şehid vermişlerdir.

Türkmen çocukları  Türk devrinde elbette Anadolu’da olduğu gibi mahalle mekteplerinde, camilerde ve kısmen de medreselerde eğtiliyorlardı. Bu tamamen denetimi az eğitim genel olarak dini bilgilere yönelikti. Herkes gayet mükemmel tarzda Kur’an okuyabiliyordu. Türkmenler’de olan genel özelliklerden dillerine çok bağlılıkları sebebiyle öğrendiklerini cemiyete aktarabiliyorlardı ve bu iş tamamen temiz ver arı Türkçe ile yapılıyordu. İkinci lisan Arapça dini tedris dili olduğu için Kur’an’ın manasını anlıyorlardı. Zaten Mevlid ve ilmihaller ile  milli-dini destanlar, Fuzuli, Gülistan  tamamen Türkçe idi.

Türkmeneli’nde musiki eğitimi  aileden gelir. Aşağı yukarı bütün Türkmen kızları ve erkekleri  yanık sesleri ile Hoyrat çekerler. Aynı zamanda başta saz olmak üzere herkes müzik aleti çalmasını bilir. Sanılır ki davulculuk-zurnacılık işlerini aptal denen çingeneler yapar. Ancak o aptalların davulu ve zurnası var ya Bayat’ın kemiklerini bile titretir. Halk oyunlarında ve folklorda davul-zurna esastır; aptalın dışında Türkmen’in ruhunu kimse yakalayamaz. Bunlara özellikle düğünlerde bol para verirler.

Manda döneminde İngiliz idaresinin Türkler’e karşı davranışlarını çok iyi bildiğimizden Türkmenler’in hiçbir şekilde  eğitim müesseselerine sokulmadıklarını peşinen söylemeliyiz. Bu sebeble o yıllarda okumak için Türkiye’ye yüzlerce Türkmen genci gelmiş; bunlara Cumhuriyet idareleri azami kıymeti vererek okumalarını ve yetişmelerini sağlamıştır. Irak’ın bağımsız krallık olduğu dönemde ise Araplar ve Kürtler kendi lisanları ile eğitim yaparken Türkmenler’e bu tabii hak tanınmamış ve zorla eğitim dili Arapça olarak uygulanmıştır. Bu sebeble Türkmenler’e açık bir jenosit uygulanmış ve Araplaşmaları yönünde teşvikler bile verilmiştir. Bunun için bu zaman içersinde Erbil’in büyük kısmı kendiliğinden Kürtleşti. 14 Temmuz İhtilali’nden sonra ise Türkmeneli’ndeki bütün okullara Arap, Kürt ve Nesturi öğretmenler tayin edilmiştir. 1935 yılında Kerkük Ortaokulu’nda okuyan  dava adamı  Av.Enver Yakuboğlu hatıralarında ”Abdüllehad Sersem, Naum Miha Bebluk, Fuat Kandale, İbrahim Fettuhi, Yakup İsko, Yusuf Hilanto gibi Nesturi hocaların dışında iki Arap bir de Kürt hocamız vardı.” diyor. İşte Türkmenler’in eğitimi bundan ibaretti ki daha sonraki İhtilal hükümetleri de aynı yoldan gitmişlerdir.

Baas partisi iktidarında  çıkarılan bir kararname ile Türkmenler’e anadilde eğitim, Türk Edebiyatçılar için serbestlik, Kültür Bakanlığı’nda bir Türkmen Müdürlüğü, bir haftalık biri aylık gazete ve dergi, Kerkük TV’de Türkçe yayın gibi haklar tanındı ise de bunlara hiçbir zaman uyulmamıştır.

Basın Yayın:

Türkmeneli’nin külliyetli nüfus barındıran Kerkük, Erbil, Telafer, Hanakin gibi iyice şehirleşmiş ve kültür seviyesi yüksek şehirlerinde  edebiyatla başlayan yayın hayatı İstanbul’a tam bir paralellik arzeder. Yeni Osmanlılar ve Serveti Fünün edebiyatı  doğrultusunda  Kerkük’te ilk çıkan gazate Havadis adını taşımakta olup 1877’de Veli Fevzi Paşa tarafından kurulmuştur. Bu gazete 1909 yıllarında Kerkük eşrafından Zeki Ahmed Medeni kardeşler yönetimine geçmiş, Cihan Savaşı ortamında ise Seyyid Mahmud bey idaresinde Kevkep Maarif adlı  bir 10 günlük bir gazete ile yine Medeni Kardeşler tarafından Maarif adlı ayrıca bir dergi daha yayımlanmıştır. İngilizler devrinde Teceddüd gazetesi bir hayli hizmet etmiş ancak sık sık sahip ve sorumluları cezalandırıldığı halde  40 yıldan fazla yayın hayatını sürdürmüştür. Bunların dışında  iki ileri bir geri Kerkük, İleri, Afak, Bağdat’da Yeni Irak, Beşir  gibi, süreli yayınlar çıkarılmıştır. Bizim gönüllerimizde yereden “Kardaşlık” ise 1961 yılında yayına başlamış ve aralıklarla günümüze kadar devam etmiştir. Böylece 50 yıldan beri Irak’da Türkmen davası  düşe kalka da olsa “Kardaşlık” ile özdeşmiştir. Türkmeneli’nde tutsaklık devrinde yine de Ahmet Medeni, Hıdır Lütfi, Molla Sabir, Yakubzade Cemil, Şakir Sabit, Ata  Terzibaşı, Abdülhakim Rejioğlu, Rıfat Yolcu, R.Kazım, Mehmet Hurşit Dakuklu, Ali Maruf, Şakir Sabir Ziraatçı, Erşet Hürmüzlü gibi önemli milliyetçi aydınlar yetişmiştir. Bunların çoğunun ocağı “Kardaşlık” dergisidir.

(Yarın:Edebiyat)

YORUM YAP

Bağdar Caddesi Escorthamile pornobodrum escortbahis siteleri yenigaziantep escortgaziantep escortmaltepe escortbostancı escortanadolu yakası escortizmir escortdeneme bonusu veren sitelerhttps://www.tedxpenn.com/escort ankaraankara escorthttps://greenhousecraftfood.com/ataşehir escortBetofficeMebbistrendyol indirim koduPusulabetCasibomistanbul escortslot siteleri https://en-iyi-10-slot-siteleri.comstarzbet adamsah.netdeneme bonusuistanbul escortcasibomstarzbetpiabetstarzbet girişstarzbet girişbahsegelbahsegelklasbahisankara kombi servisimersin günlük kiralık evbetturkeyxslotBelge istemeyen bahis siteleribycasinotipobetgrandbettingtruvabetbahiscasinotarafbetbahiscommariobetbetistmarkajbetbetinematadornetcasibombelugabahisbetebet1xbetasyabahiscasinovalediscountcasinoelexbetfavoribahisbahiscombahiscombelugabahisbelugabahisbetistbetistceltabetceltabetklasbahisklasbahismariobetmariobetrestbetrestbettarafbettarafbettipobettipobetcasibomcasibomcasibomcasibomstarzbetsahnebetlimanbetredwinmatadorbetmatadorbetbetkombetkomcasibomsancaktepe çilingircasibomcasibomcasibomcasibom7slotsbahigobahis1000bahisalbaymavibaywinbetexperbetkanyonbetkolikbetkombetlikebetmatikbetnisbetonredbetorspinbetparkbetperbetroadbetsatbettiltbetturkeybetvole24wincratosslotelitbahisfavorisenfunbahisgorabethilbetikimisliimajbetintobetjasminbetjetbahiskralbetligobetlordbahismarsbahismeritkingmilanobetmobilbahismostbetmrbahisneyinenoktabetnorabahisoleybetonbahisonwinorisbetparmabetperabetpiabetpinuppokerbetapusulabetredwinrexbetromabetsahabetsavoybettingbetkombahis siteleriblackjack siteleriCasinoBonanzacasino bonanzadeneme bonusurulet sitelerisweet bonanzacasino sitelericasino sitelericasino sitelerisupertotobettulipbettumbetpadisahbetvdcasinovenusbetwinxbetbonusgaziemir çilingirtarafbetparibahisvdcasino girişmarsbahis7slotsasyabahisbahis1000bahisalbahsegelbaywinbetebetbetexperbetkolikbetmatikbetonredbetorspinbetroadbettiltbetturkeybetvolecasibomcratosslotdumanbetelitbahisextrabetfunbahisgorabetgrandpashabethilbetimajbetjasminbetkalebetkralbetlimanbetmaltcasinomarkajbetmatbetmilanobetmobilbahismostbetgirisneyinenorabahisonwinpalacebetparmabetperabetpokerbetaredwinrexbetrokubetsahabetsavoybettingtarafbettruvabettumbetxslotartemisbitbaymavibetebetbetkolikbetkombetperbettiltceltabetimajbetklasbahisligobetlimanbetmariobetmatbetneyinesahabetbetturkeyBeylikdüzü Escortbetpasrestbetklasbahisbetebetbelugabahistarafbetbetkombetistmarkajbetparibahisbetinegobahisbettiltbetnisbetsatbetorspinligobetbetkanyonbaywinrokubetcratosslotgorabetelexbetfunbahisartemisbetbetparkbetmatikoleybetbetlikekralbetperabetlimanbetsavoybettingintobetdiscount casinobahsegelmostbetbetroadjasminbethilbetvenüsbetasyabahisredwinbetkolikdinamobetmilanobetelitbahisorisbetpusulabetaresbetpolobetdumanbetmatbetpalacebetmrbahistulipbetnorabahismilosbetbetvoleonbahisbetexperbetperbahigopokerbetalordbahiscasinovalebetonredbahis1000baymaviakcebetnoktabetneyinefavorisenbetgitbetcupstarzbethiltonbetsetrabetmelbetbetnanokazandrapokerklasmaltcasinoeskişehir halı yıkamaistanbul escort bayanmarsbahiscasibomBağdar Caddesi Escorthamile pornobodrum escortbahis siteleri yenigaziantep escortgaziantep escortmaltepe escortbostancı escortanadolu yakası escortizmir escortdeneme bonusu veren sitelerhttps://www.tedxpenn.com/escort ankaraankara escorthttps://greenhousecraftfood.com/ataşehir escortBetofficeMebbistrendyol indirim koduPusulabetCasibomistanbul escortslot siteleri https://en-iyi-10-slot-siteleri.comstarzbet adamsah.netdeneme bonusuistanbul escortcasibomstarzbetpiabetstarzbet girişstarzbet girişbahsegelbahsegelklasbahisankara kombi servisimersin günlük kiralık evbetturkeyxslotBelge istemeyen bahis siteleribycasinotipobetgrandbettingtruvabetbahiscasinotarafbetbahiscommariobetbetistmarkajbetbetinematadornetcasibombelugabahisbetebet1xbetasyabahiscasinovalediscountcasinoelexbetfavoribahisbahiscombahiscombelugabahisbelugabahisbetistbetistceltabetceltabetklasbahisklasbahismariobetmariobetrestbetrestbettarafbettarafbettipobettipobetcasibomcasibomcasibomcasibomstarzbetsahnebetlimanbetredwinmatadorbetmatadorbetbetkombetkomcasibomsancaktepe çilingircasibomcasibomcasibomcasibom7slotsbahigobahis1000bahisalbaymavibaywinbetexperbetkanyonbetkolikbetkombetlikebetmatikbetnisbetonredbetorspinbetparkbetperbetroadbetsatbettiltbetturkeybetvole24wincratosslotelitbahisfavorisenfunbahisgorabethilbetikimisliimajbetintobetjasminbetjetbahiskralbetligobetlordbahismarsbahismeritkingmilanobetmobilbahismostbetmrbahisneyinenoktabetnorabahisoleybetonbahisonwinorisbetparmabetperabetpiabetpinuppokerbetapusulabetredwinrexbetromabetsahabetsavoybettingbetkombahis siteleriblackjack siteleriCasinoBonanzacasino bonanzadeneme bonusurulet sitelerisweet bonanzacasino sitelericasino sitelericasino sitelerisupertotobettulipbettumbetpadisahbetvdcasinovenusbetwinxbetbonusgaziemir çilingirtarafbetparibahisvdcasino girişmarsbahis7slotsasyabahisbahis1000bahisalbahsegelbaywinbetebetbetexperbetkolikbetmatikbetonredbetorspinbetroadbettiltbetturkeybetvolecasibomcratosslotdumanbetelitbahisextrabetfunbahisgorabetgrandpashabethilbetimajbetjasminbetkalebetkralbetlimanbetmaltcasinomarkajbetmatbetmilanobetmobilbahismostbetgirisneyinenorabahisonwinpalacebetparmabetperabetpokerbetaredwinrexbetrokubetsahabetsavoybettingtarafbettruvabettumbetxslotartemisbitbaymavibetebetbetkolikbetkombetperbettiltceltabetimajbetklasbahisligobetlimanbetmariobetmatbetneyinesahabetbetturkeyBeylikdüzü Escortbetpasrestbetklasbahisbetebetbelugabahistarafbetbetkombetistmarkajbetparibahisbetinegobahisbettiltbetnisbetsatbetorspinligobetbetkanyonbaywinrokubetcratosslotgorabetelexbetfunbahisartemisbetbetparkbetmatikoleybetbetlikekralbetperabetlimanbetsavoybettingintobetdiscount casinobahsegelmostbetbetroadjasminbethilbetvenüsbetasyabahisredwinbetkolikdinamobetmilanobetelitbahisorisbetpusulabetaresbetpolobetdumanbetmatbetpalacebetmrbahistulipbetnorabahismilosbetbetvoleonbahisbetexperbetperbahigopokerbetalordbahiscasinovalebetonredbahis1000baymaviakcebetnoktabetneyinefavorisenbetgitbetcupstarzbethiltonbetsetrabetmelbetbetnanokazandrapokerklasmaltcasinoeskişehir halı yıkamaistanbul escort bayanmarsbahiscasibom
escort Bağcılar escort Bahçelievler escort Bakırköy escort Bayrampaşa escort Beylikdüzü escort Güngören escort İstiklal escort Kadıköy escort Sultanbeyli escort Üsküdar escort Avsallar escort Mahmutlar escort Oba escort Mecidiyeköy escort Ölüdeniz escort Güllük escort Kültür escort Ataşehir escort Avcılar escort Başakşehir escort Esenler escort Esenyurt escort Fatih escort Gaziosmanpaşa escort Kartal escort Küçükçekmece escort Maltepe escort Pendik escort Sultangazi escort Ümraniye escort Adapazarı escort Yalıkavak escort güvenilir casino siteleri Yalova escort Muğla escort Aydın escort Çanakkale escort Balıkesir escort Tekirdağ escort Manisa escort Trabzon escort Kahramanmaraşescort Kütahya escort Osmaniye escort Sivas escort Tokat escort Çorum escort Yozgat escort Isparta escort Elazığ escort Ordu escort Edirne escort Erzincan escort Zonguldak escort Rize escort Uşak escort Kırşehir escort Erzurum escort Giresun escort Amasya escort Sinop escort Niğde escort Bolu escort Karaman escort Kırıkkale escort Bayburt escort Ardahan escort Gümüşhane escort Artvin escort Çankırı escort Bartın escort Sinop escort Bilecik escort Karabük escort Burdur escort Nevşehir escort Kıbrıs escort Kırklareli escort Kastamonu escort Düzce escort Aksaray escort Adıyaman escort Afyon escort Arnavutköy escort Bebek escort Beşiktaş escort Beykoz escort Beyoğlu escort Büyükçekmece escort Çatalca escort Çekmeköy escort Eyüpsultan escort Kağıthane escort Sancaktepe escort Sarıyer escort Şile escort Silivri escort Şişli escort Taksim escort Zeytinburnu escort Aliağa escort Balçova escort Bayındır escort Bayraklı escort Bergama escort Beydağ escort Bornova escort Buca escort Çeşme escort Çiğli escort Karşıyaka escort Fehiye escort Marmaris escort Gaziemir escort Dikili escort Menderes escort Menemen escort Torbalı escort Atakum escort Çerkezköy escort Yenişehir escort Bodrum escort Toroslar escort Tarsus escort Silifke escort Mezitli escort Erdemli escort Anamur escort Akdeniz escort Melikgazi escort Elbistan escort Lüleburgaz escort İzmit escort İlkadım escort Çorlu escort Battalgazi escort Yeşilyurt escort Milas escort Ceyhan escort Çukurova escort Kozan escort Sarıçam escort Seyhan escort Emirdağ escort Sandıklı escort Merzifon escort Suluova escort Taşova escort Altındağ escort Batıkent escort Çankaya escort Çubuk escort Etimesgut escort Haymana escort Kahramankazan escort Keçiören escort Kızılcahamam escort Mamak escort Polatlı escort Pursaklar escort Sincan escort Ulus escort Yenimahalle escort Aksu escort Alanya escort Belek escort Demre escort Döşemealtı escort Elmalı escort Finike escort Gazipaşa escort Kaş escort Kemer escort Kepez escort Konyaaltı escort Korkuteli escort Kumluca escort Lara escort Manavgat escort Muratpaşa escort Serik escort Side escort Didim escort Efeler escort Nazilli escort Söke escort Altıeylül escort Ayvalık escort Bandırma escort Bigadiç escort Burhaniye escort Dursunbey escort Edremit escort Erdek escort Gömeç escort Gönen escort Havran escort İvrindi escort Karesi escort Kepsut escort Susurluk escort Büyükorhan escort Gemlik escort Görükle escort Gürsu escort Harmancık escort İnegöl escort İznik escort Karacabeyescort Kestel escort Mudanya escort Mustafakemalpaşa escort Nilüfer escort Orhangazi escort Osmangazi escort Yıldırım escort Biga escort Çan escort Gelibolu escort Karahayıt escort Merkezefendi escort Pamukkale escort Keşan escort Aziziye escort Palandöken escort Yakutiye escort Odunpazarı escort Tepebaşı escort Araban escort İslahiye escort Karkamış escort Nizip escort Nurdağı escort Oğuzeli escort Şahinbeyescort Şehitkamil escort Yavuzeli escort Bulancak escort Espiye escort Görele escort Altınözü escort Arsuz escort Antakya escort Defne escort Dörtyol escort Erzin escort Hassa escort İskenderun escort Kırıkhan escort Kumlu escort Payas escort Reyhanlı escort Samandağ escort Eğirdir escort Yalvaç escort Foça escort Karabağlar escort Kemalpaşa escort Kiraz escort Kınık escort Konak escort Narlıdere escort Ödemiş escort Tire escort Urla escort Safranbolu escort Akhisar escort Alaşehir escort Kırkağaç escort Salihli escort Sarıgöl escort Şehzadeler escort Soma escort Turgutlu escort Yunusemre escort Akkışla escort Bünyan escort Develi escort Kocasinan escort Talas escort Yahyalı escort Gazimusağa escort Girne escort İskele escort Lefke escort Lefkoşa escort Başiskele escort Çayırova escort Darıca escort Afşin escort Dulkadiroğlu escort Göksun escort Onikişubat escort Türkoğlu escort Kızıltepe escort Mut escort Dalaman escort Gümbet escort Datça escort Kavaklıdere escort Köyceğiz escort Menteşe escort Turgutreis escort Ula escort Yatağan escort Fatsa escort Altınordu escort Ünye escort Düziçi escort Kadirli escort Ardeşen escort Akyazı escort Arifiye escort Erenler escort Geyve escort Hendek escort Karasu escort Kaynarca escort Sapanca escort Derince escort Dilovası escort Gebze escort Gölcük escort Kandıra escort Karamürsel escort Kartepe escort Körfez escort Akşehir escort Beyşehir escort Bosna escort Ereğli escort Karapınar escort Meram escort Selçuklu escort Gediz escort Simav escort Tavşanlı escort Doğanşehir escort Bafra escort Çarşamba escort Boyabat escort Kapaklı escort Süleymanpaşa escort Erbaa escort Niksar escort Turhal escort Akçaabat escort Of escort Ortahisar escort Yomra escort Armutlu escort Çiftlikköy escort Çınarcık escort Akdağmadeni escort Boğazlıyan escort Sarıyaka escort Sorgun escort Alaplı escort Çaycuma escort Devrek escort Ereğli escort Kilimli escort Kozlu escort