Dünkü yazımızda Özbekistan eski “Erk Partisi” lideri ve zamanımızda vatanının dışında muhalefet lideri olma özelliğini koruyan Muhammed Salih’in ”şairlik” yönünden bahsedeceğiz. Salih’in Özbekistan’daki mücadelesi Türkiye’deki “Ülkücüler”in mücadelelerinden farklı değildir.”Şiir”lerinde, gençlik yıllarında Fransız Hengri Bergson’un “Ruhçu” ve “metafizik” görüşlerinden etkilendiği bir gerçek. Bizler de zamanında Nurettin Topçu’dan öğrendiğimiz Bergson’un fikirlerinden en az onun kadar etkilenmiştik. Fakat Muhammed Salih’in “metafizik” görüşleri sanırım “fiziki” görüşlerinin kamuflajı idi. Çünkü ağır Sovyet diktatörlüğü zamanında görüşlerini açıkça ortaya koyamadığı için o böyle bir yola başvurmuş ve Özbekistan’da bir şair olarak “Bergson” ekolünün kurucusu olmuştur. Ziya Gökalp’tan öğrendiği “Türkçülük” ve “Milliyetçilik” duygularını katı bir “Ruh” felsefesi içerisinde şiirleri ile ortaya koyarken, ilerleyen yıllarda “marksizme” şiddetli bir tepki olarak kendini “İslâmi ” düşüncenin içinde bulmuş, düştüğü yalnızlıkta, tahminimiz odur ki, bunun dozunu da kaçırmış, iddialara göre “fundamentalizm”e âlet olmuştur. Etrafında hep hain aramaya çalışan hemşerileri de onu anlayamamış, biraz da mevcut Özbek rejimine şirin görünmek için ona karşı vaziyet almışlardır. Bu sebeple sanırım şairlik yönü de hemşerilerinden ziyade başkaları tarafından önemsenmiştir. Fakat şu anda Salih’in dört-başı mamur bir Türkçü, en az Kırım’ın efsanevi Lideri Cemiloğlu kadar Turancı ve bizim gibi “Ülkücü” olduğunu sanıyoruz. 1983’de yazdığı bir şiiri:
Bu yana gel, adını yaz, imza at,
İşte, bu ömür sana hediye.
Korkma, kimse sormayacak senden,
“Niye geldin dünyaya?” diye.
Paran varsa, hürriyeti satın al,
Paran yoksa zorla al.
Yerde yaşa, sürün keyfince,
Göklerde uç, tatmin olmazsan.
“Niye geldin dünyaya?” diye
Sen kendine sorma sadece,
Bu sual korkunç bir bomba gibi,
Men edilmiştir yeryüzünde ebediyen!
Görüldüğü gibi açıkça söylenemediği için satır aralarında insanlara hürriyet ve milliyetçilik ima edilmektir. Yine aynı yıl yazdığı değişik bir şiir:
Biz hiç kimseyi öldürmedik ki,
Fakat niçin bizim ellerimiz kan,
Günah kuşu durur başımızda ebedi,
Yanan bir evliya gibi çırpınır vicdan?
Şu şiirleri hayatınıza uyarlayınız, bizden farkı var mı bu gönül adamının? Ve Muhammed Salih’in bugünkü duası:
Yatacağız, ya Allah,
Kalkacağız, inşallah,
Kalkar kalkmaz gün olursa,
Lâ ilâhe illallah!
Allah kabul etsin, sağlıcakla kalın.
