Ali BADEMCİ
alibademci@gmail.com
“Cisr eş-Şuğur” Suriye’nin İklib Vilâyeti’in 45.000 nüfuslu bir ilçesidir. Hatay Yayladağ’a karayolu ile 78 km. ama Türkiye’nin güneye doğru çıkıntısında Altınözü İlçemize tahminen 10-15 km. uzaklıktadır. Altınözü’ye bağlı Kolcular Köyü tam hudut noktasıdır. Buradan Cisr eş-Şuğur’a yol yok ama, eskiden Haleb’e buradan geçilerek gidildiği için hâlâ at arabası yolu vardır. Cisr eş-Şuğur Asi Nehri’nin batı yakasındadır ve Altınözü’ne kadar ormanlık olup buralar dünyada nesli tükenmiş ve korumaya alınmış çam ormanları kaplıdır. Aradaki yerleşim merkezleri tıpkı Altınözü ilçemiz gibi Arap ve Türk köylerinden oluşmaktadır. Hududumuz boyunca batıya doğru eski zamanlarda Nusayri denilen ve Arapça konuşan Aleviler yerleşmiştir. Kolcular ile orta Yayladağ arasında 7 km. vardır ki demek Cisr eş-Şuğur Yayladağ’dır. Fakat Şuğur sosyal ve kültürel özellikleri ile tam Altınözü’dür. Şimdi bunlar unutuldu! Çocukluğumuzda at ve eşekle gidilip gelinirdi, ki yakın zamana kadar akrabalarımız ile görüşmeler devam ederdi de, elli yıldan beri unutuldu. Genellikle Suriye Genel Kurmay başkanları ve üst rütbeliler buradan çıkmıştır.
Cisr eş-Şuğur’da Türk oranı %50 civarındadır, ama Türkler de Arapça konuşurlar. Bunlar kadim Suriye Türk’ü olduğu için Bayırlılar gibi “Türkmen” diye adlandırılmaz ama bu nitelendirmeye de yabancı değillerdir. Kolculara çok yakın “Mezra-ı Türkmen” adlı köyümüzün 1530’dan beri Türkiye kayıtlarındaki adı budur ama onlar da Arapça konuşur. Arapça konuşmak onları Arap yapmaz, “Medeni Türk” olmanın şartıdır bu! Göçebe, “Yürük” olmamanın ince çizgisidir.
Altınözü Çadırkent’de 5000 civarında Suriyeli mültecimiz var; tamamı Cisr eş-Şuğur’ludur ve %75’i Türk asıllıdır. Bunlar bir haftada bülbül gibi Türkçe konuşuyorlar, Arap asıllılar bir türlü Türkçe’ye intibak edemiyorlar. Haleb’de de Türk ve Türkmen’in durumu budur; onları Araplar’dan ayırmak için sadece mezheplerini sormak yeterlidir; çünkü Araplar Şafii oldukları halde Türkler Hanefi’dir. Peki bu yerleşim biriminin anlamı nedir? Yani Cisr eş-Şuğur ne anlama gelmektedir. “Cisr” köprü demek, “Şuğur” ise Türk Yazıtları’ndaki “Uğur” dan başka bir şey değildir. Fakat Asi Nehri üzerinde böyle eski ve tarihi bir köprü yoktur! Hatay’ın Demirköprü Beldesi’nin eski adı “Cisr-ı Hadid” ve Türkler’in demir kullandığı ilk Selçuklu köprüsüdür. “Şuğur”un Kaşgarlı Divanı’ndaki karşılığı “Uç” dur. Buradan anlıyoruz ki “Cisr eş-Şuğur” “Uç Köprüsü” demektir ki, Haleb Türkmenliği’nin batı ucu kasdedilmektedir. Buradan batıya doğru gidildiğinde denize kadar Bayır Bucak Türkmenleri vardır ki bunlar geç zamanda göçebeliği bırakıp şehirleşenlerdir. Bizim Yayladağ ve Türkler’i orta zamanda Cisr eş-Şuğur’dan gelmişlerdir. Zaten Osmanlı’nın son ikiyiz yılında uç ortadan kalkmış Halep Türkmenler’i Akdeniz’e kavuşmuştur. Yayladağ ve Altınözü arasında Antakya- Samandağ’a kadar bir şerit de Arapça konuşan Alevi köyler, Türk köyleri ve Sünni Araplar iç içe yan yanadır. İşte Cisr eş-Şuğur’da da böyle bir iskan söz konusudur.
Evvelki gün Hama ve Hums’u bombalayan Rus uçakları dün de aynı işi Cisr eş-Şuğur’a yapmışlar! Halbuki Cisr eş-Şuğur ormanları BM ve Dünya Bankası desteği ile Suriye ve Türkiye tarafından koruma altındadır ve bütün cins çam ağaçları işaretlenmiştir. Cisr eş-Şuğur’da Türk-Türkmen var, Arapça konuşan Sünni-Alevi var; bunlardan Aleviler ve bir kısım Türkler Esad, Sünni Araplar IŞİD ve Özgür Suriye Ordusu saflarında! Bir kısımları da Türkmen Cephesi’nde Bayırlılar ile beraber! Dolayısıyla tek bir safta toplanmış değiller!
Şimdi nereden çıktı Rusya’nın bu bölgeyi bombalaması! Şuradan çıktı ki burada Çeçenler de savaşçı olarak bulunuyor, işte Rusya kilometrelerce uzaktan gelip evvelâ intikam alıyorlar! Ayrıca buranın 1000 yıldan beri değişmeyen etnik yapısını bozup Bayır-Bucak’la Haleb’in irtibatını kesmek istiyorlar. Bununla ne elde edecekleri belli; Türkiye kendine yakın Haleb’e sulanıyor ve Bayır’la birleştirmek istiyor. Bayır-Bucak zaten Esad’ın ana üssü Lazkiye’ye bağlı ve Akdeniz sahili! Rusya bu yolu kendi Kürtleri’ne de açmak istiyor ihtimali de var! Biz her zamanki gibi seyirciyiz! Esad da Türkiye’nin işaretiyle kendine ihanet eden eski komutanlarını cezalandırıyor! Ahh vatan seni ne kadar tez unuttuk! Herkes ceza kesmek için kıtalar ötesinden gelirken bizim elimiz kolumuz bağlı!
Esen kalın.
