DOLAR
EURO
STERLIN
FRANG
ALTIN
BITCOIN

Irak Türkmenleri (10)

Yayınlanma Tarihi :
Irak Türkmenleri (10)

c) Erbil:
Bağdat, Kerkük, Kutsal mekânlardan sonra, bugünkü Irak’ın eski tarihi kentlerinden en önemlisi Erbil’dir. Gelişmesi İslâmî dönemle çok ilgilidir. Tıpkı Kerkük gibi burada da, Türkmen iskânı Emevilerle başlar. 1809 yılında hiç Kürdü bulunmayan; bu yıl Osmanlı Salnamesi’ne göre 4000 nüfusu bulunan ve şimdi Irak Kürdistan Özerk Bölgesi’nin başşehri durumunda, 1 milyonun çok üzerinde bir nüfusla;  Erbil’de Kürt yığınağının tarihi çok yeni olup burası da Türkmenlerden koparılmıştır. Hâlâ şehirde Türkmenler ikinci hâkim milliyettir ve birçok Türk burada sosyal-iktisadi-siyasi sebeplerle, meselâ ”Saruliya” Türkmen aşiretinin bir bölümü böyle zorla Kürtleştirilmişlerdir. Türkmenlerin dışında en eski unsur olarak Keldaniler, Araplar ve bir miktar da Hıristiyan ahalisi mevcuttur.

Zagros Dağları’nın batı eteklerinde Büyük ve Küçük Zap Suları arasında kalan Erbil’de, daha 100 yıl öncesine kadar ancak dağlara çıktıkça Kürt aşireti görebilirdiniz. Irak’ın İran ve Anadolu ile Musul, Altunköprü, Bağdad-Basra’ya çıkan yolların kavşağı Erbildir. Büyük Selçuklu yönetiminden sonra 12.yüzyılda tamamen bir Türkmen şehri olarak, Baytekin ve Gökbörü  Oğuz hanedanlarının müstakil devleti olarak idare edilmiş, bunlara tıpkı Musul’da olduğu gibi Erbil Türkmen Atabeğleri denilmiştir. Birkaç sefer İran Türkmenleri Anadolu Türkmenleri arasında el değiştiren Erbil, Avşar Nadir tarafından harap edilmiş ve 19.yüzılda büyük bir tamirat geçirerek 1918’e kadar Türkiye toprağı sayılmış ve Bağdat’a bağlı ilçe olarak kendini korumuştur. Kökbörü Türkmen devleti zamanında Erbil İslâm Dünyası’nda sayılı merkezler ve numune şehirlerden biri olmuştur. Yüksek Minareli Cami,1 Medrese,4 Darülaceze, dul-yetim-kimsesiz yurtları  ile birçok  huzur ve asayiş merkezi bunlar zamanında yapılmıştır. Bugün Erbil’de bulunan bütün İslâm tarihi eserleri Türkmenlerin mirasıdır. Kale içinde bulunan Kale Camii, Hacı Molla İbrahim Camii, Ömerağa Medresesi ve Şeyh Şerif tekkesi hâlen kullanılmaktadır. Birçok değerli edip ve şair yetiştiren Erbil aynı zamanda bölgede Türkmen folklorunun merkezi durumundadır.

d) Altunköprü:
Altunköprü Erbil ile Kerkük’ü ayıran ve Dicle’nin kollarından olan Küçük Zapsuyu kenarında çok şirin bir Kerkük-Türkmen kasabasıdır. Burada Saddam Hüseyin cellâtları tarafından 28 Mart 1991 tarihinde bilinen ve açıklanan en az 77,fakat fazlası da olduğu sanılan Türkmen şehit edilerek korkunç bir katliam yapılmıştır. Bu insanlar sadece Türklüğün şuurunda olduğu için sorgu ver sualsiz öldürülmüşler. Bu yüzden de Altunköprü 1970’lerde 20 bin nüfuslu olduğu halde özelliklerinden ötürü köy görünümünde bırakılmıştır. Tarihi bir köprüsü ve zengin bir folkloru vardır. Halk balıkçılık, sebze ve meyve bahçeciliği ile geçinmektedir.

e) Tazehurmatu-Dakuk:
Tazehurmatu da bir Kerkük Türkmen kasabasıdır. Halk Karakoyunlular bakiyesidir. Aşağı yukarı herkes Fuzuli divanını ezbere okumaktadır. Sebzesi ve meyvesi bol, yeşillik;  halk toprak sahibi olup kasaba Kerkük’ün sayfiye yeridir. Atalarından gelen bir geleneği takip ederek aralarına yabancı sokmazlar; en az Karayusuf kadar yiğit, mert, törelere bağlı insanlardır. Bölgede Türkmen folklorunun en iyi temsilcisidirler. 1970 yılında 15 bin nüfusları olduğu bilinmektedir. Tazehurmatu Anadolu’da Alevî dediğimiz Türkmenlerdendir. Irak’da yanlış olarak “Şii” diyorlar. Esasında Karakoyunlu bakiyelerinin tamamının Alevi-Türkmen olması lâzım gelir. Fakat ne yazık ki bilhassa Türkmeneli menşeli yazarlar tarafından ortaya konan aktüel eserler ve saha çalışmalarında, kültürümüzün bu zenginliği “ayırımcılk” gibi mütalaa edildiğinden nedense ortaya konulmadığı, bu sebeple Anadolu Türkmen Alevilerin bu dâvâya ilgisi az olmuştur. 

Dakuk’a gelince burası da Kerkük’e bağlı bir Türkmen kasabasıdır. Diğer adı Tavuk’tur. Halkın kültür seviyesi çok yüksektir. İmam Zeynelabidin yatırı burada olup 1970 nüfusları 20 bindir.

f) Tuzhurmatu-Kıfri-Karatepe-Kızlarabad:
Kerkük’ün en güzel beldelerinden biri olan Tuzhurmatu’nun halkı tamamen Türk ve genellikle Bayat’tır. Burada Türk Milliyetçiliği ideolojileşmiş durumdadır. Yemyeşil bir kasabadır.1970 nüfusu 50.000 civarındadır.27 Haziran 2013’de burada da bir Türkmen katliamı olmuş ve takip eden zamanda sık sık intihar saldırılarına hedef teşkil etmiştir. Bunun yegâne sebebi halkın Türklüğün şuurunda olmasındandır.

Kıfri veya diğer adı ile Selâhiye Kerkük’e bağlık büyük bir ilçe merkezidir. Halkın tamamı Türkmen olup çoğunluğu Bayat’tır. Nüfusu 1970 rakamlarına göre 60.000 civarında olup folklor zenginliği ile engin Türkmen kültürünün en önemli merkezlerindendir. Karatepe Kıfri ilçesine bağlı 20.000 nüfuslu halkı tamamen Türkmen bir beldedir.

Kızlarabad Irak’ın Diyale  İline bağlı 20.000 nüfuslu bir bucak merkezi olup hurmaları ile meşhurdur. Eski adı Adana yeni adı Mansuriye olan 5000 nüfuslu köy Kızalarabad’a bağlıdır.

g) Hanakın-Şahraban-Mendeli-Bedre:
Hanekin Irak’ın Diyale iline bağlı halkının %80’i Türk olan bir ilçedir. Burada  Şii ve Sünni, Türkmen ile Araplar birlikte yaşarlar. Önemli bir petrol bölgesidir. Diyale nehrinin kolu olan Elvent Çayı ilçeyi ikiye bölmektedir. Telhane, Hacıkara, Abdullah Bey, Paşaköprü adlarında dört mahallesi bulunmaktadır. Halkının hepsi Türk olan Karahan bucağı buraya bağlı olup Kerkük-Bağdat Demiryolu kavşağıdır.

Şahraban da, Diyale iline bağlı bir ilçe merkezi olup burada Türkler ve Araplaşmış Türkmenler yaşar. Yeni nesil Türkçeyi az bilmektedir. Nüfus 1970 rakamlarına göre 15.000’dir.

Mendeli Hanakin’a bağlı halkı tamamen Türkmen olan bir bucak merkezidir. Nüfusu 15.000 kadardır. Yine Hanekin’e bağlı halkı tamamen Türk olan Bedre bucağı 7000 nüfusludur. Türkmeneli’nin son yerleşim bölgesidir.

(Yarın Türkmen Sosyolojisi)

YORUM YAP

Bağdar Caddesi Escortmaltepe escortbostancı escortanadolu yakası escortdeneme bonusu veren sitelerhttps://www.tedxpenn.com/escort ankaraankara escorthttps://greenhousecraftfood.com/ataşehir escortMebbistrendyol indirim kodustarzbetpiabetbonusxslotmarsbahisistanbul escort bayanseobetkomimajbetportobetbetebetholiganbetbetnanobetnanoportobetFenomenbetdeneme bonusu veren sitelercasibom giriştarafbetbetturkeybetturkeystarzbetxslotxslotzbahiszbahisgrandpashabetgrandpashabetBetpas thebarbeehousewife.comcasibomJojobet güncel girişjojobetJojobet güncel girişholiganbetjojobetjojobetgaziantep escortgaziantep escortimajbethacklinkholiganbetinterbahisjojobetholiganbetmarsbahiscasibomjojobet girişcasibomgates of olympushttps://www.wcle.org/https://www.birbuketmeyve.com/sweet bonanzaMadridbet girişjojobet girişJojobetjojobetjojobetjojobetjojobetgiriş jojobetjojobetgiriş jojobetgiriş jojobetjojobetJojobet girişgiriş jojobetcasinolevant girişgrandpashabet girisgrandpashabetmatbet girişgrandpashabetmarsbahisGrandpashabetgüvenilir bahis siteleriasyabahis girişmarsbahisbetkomjojobet girişsahabet girişcasibom girişmatbetbetparkonwin girişmatbet girişholiganbet girişjojobetCasibompusulabetmarsbahisbahsegelmeritkingmatbetbetebetcasibomholiganbetcasibomjojobetdeneme bonusuMarsbahisbetmatikjojobetjojobetmarsbahishacklinkextrabet girişmatadorbetjojobetjojobet günceljojobet günceljojobet girişjojobet girişjojobet girişjojobet günceljojobet güncel216jojobetjojobetpusulabetAtaşehir Escortsahabetsahabetjojobetjojobetsahabetcasibomcasibomcasibommeritkingmarsbahismarsbahis girişjojobetgrandpashabet girişjojobetOnwinMaltepe otelkartal otelataşehir otelKadıköy günlük kiralık daireÜsküdar otelleriağva günlük kiralık daireMaltepe günlük kiralık dairependik günlük kiralık daireağva otelleriPusulabetjojobetjojobetsahabetdeneme bonususahabetmaltcasinopubg mobile ucCasibommarsbahismarsbahismarsbahismarsbahismarsbahismarsbahis giriş
escort Bağcılar escort Bahçelievler escort Bakırköy escort Bayrampaşa escort Beylikdüzü escort Güngören escort İstiklal escort Kadıköy escort Sultanbeyli escort Üsküdar escort Avsallar escort Mahmutlar escort Oba escort Mecidiyeköy escort Ölüdeniz escort Güllük escort Kültür escort Ataşehir escort Avcılar escort Başakşehir escort Esenler escort Esenyurt escort Fatih escort Gaziosmanpaşa escort Kartal escort Küçükçekmece escort Maltepe escort Pendik escort Sultangazi escort Ümraniye escort Adapazarı escort Yalıkavak escort güvenilir casino siteleri Yalova escort Muğla escort Aydın escort Çanakkale escort Balıkesir escort Tekirdağ escort Manisa escort Trabzon escort Kahramanmaraşescort Kütahya escort Osmaniye escort Sivas escort Tokat escort Çorum escort Yozgat escort Isparta escort Elazığ escort Ordu escort Edirne escort Erzincan escort Zonguldak escort Rize escort Uşak escort Kırşehir escort Erzurum escort Giresun escort Amasya escort Sinop escort Niğde escort Bolu escort Karaman escort Kırıkkale escort Bayburt escort Ardahan escort Gümüşhane escort Artvin escort Çankırı escort Bartın escort Sinop escort Bilecik escort Karabük escort Burdur escort Nevşehir escort Kıbrıs escort Kırklareli escort Kastamonu escort Düzce escort Aksaray escort Adıyaman escort Afyon escort Arnavutköy escort Bebek escort Beşiktaş escort Beykoz escort Beyoğlu escort Büyükçekmece escort Çatalca escort Çekmeköy escort Eyüpsultan escort Kağıthane escort Sancaktepe escort Sarıyer escort Şile escort Silivri escort Şişli escort Taksim escort Zeytinburnu escort Aliağa escort Balçova escort Bayındır escort Bayraklı escort Bergama escort Beydağ escort Bornova escort Buca escort Çeşme escort Çiğli escort Karşıyaka escort Fehiye escort Marmaris escort Gaziemir escort Dikili escort Menderes escort Menemen escort Torbalı escort Atakum escort Çerkezköy escort Yenişehir escort Bodrum escort Toroslar escort Tarsus escort Silifke escort Mezitli escort Erdemli escort Anamur escort Akdeniz escort Melikgazi escort Elbistan escort Lüleburgaz escort İzmit escort İlkadım escort Çorlu escort Battalgazi escort Yeşilyurt escort Milas escort Ceyhan escort Çukurova escort Kozan escort Sarıçam escort Seyhan escort Emirdağ escort Sandıklı escort Merzifon escort Suluova escort Taşova escort Altındağ escort Batıkent escort Çankaya escort Çubuk escort Etimesgut escort Haymana escort Kahramankazan escort Keçiören escort Kızılcahamam escort Mamak escort Polatlı escort Pursaklar escort Sincan escort Ulus escort Yenimahalle escort Aksu escort Alanya escort Belek escort Demre escort Döşemealtı escort Elmalı escort Finike escort Gazipaşa escort Kaş escort Kemer escort Kepez escort Konyaaltı escort Korkuteli escort Kumluca escort Lara escort Manavgat escort Muratpaşa escort Serik escort Side escort Didim escort Efeler escort Nazilli escort Söke escort Altıeylül escort Ayvalık escort Bandırma escort Bigadiç escort Burhaniye escort Dursunbey escort Edremit escort Erdek escort Gömeç escort Gönen escort Havran escort İvrindi escort Karesi escort Kepsut escort Susurluk escort Büyükorhan escort Gemlik escort Görükle escort Gürsu escort Harmancık escort İnegöl escort İznik escort Karacabeyescort Kestel escort Mudanya escort Mustafakemalpaşa escort Nilüfer escort Orhangazi escort Osmangazi escort Yıldırım escort Biga escort Çan escort Gelibolu escort Karahayıt escort Merkezefendi escort Pamukkale escort Keşan escort Aziziye escort Palandöken escort Yakutiye escort Odunpazarı escort Tepebaşı escort Araban escort İslahiye escort Karkamış escort Nizip escort Nurdağı escort Oğuzeli escort Şahinbeyescort Şehitkamil escort Yavuzeli escort Bulancak escort Espiye escort Görele escort Altınözü escort Arsuz escort Antakya escort Defne escort Dörtyol escort Erzin escort Hassa escort İskenderun escort Kırıkhan escort Kumlu escort Payas escort Reyhanlı escort Samandağ escort Eğirdir escort Yalvaç escort Foça escort Karabağlar escort Kemalpaşa escort Kiraz escort Kınık escort Konak escort Narlıdere escort Ödemiş escort Tire escort Urla escort Safranbolu escort Akhisar escort Alaşehir escort Kırkağaç escort Salihli escort Sarıgöl escort Şehzadeler escort Soma escort Turgutlu escort Yunusemre escort Akkışla escort Bünyan escort Develi escort Kocasinan escort Talas escort Yahyalı escort Gazimusağa escort Girne escort İskele escort Lefke escort Lefkoşa escort Başiskele escort Çayırova escort Darıca escort Afşin escort Dulkadiroğlu escort Göksun escort Onikişubat escort Türkoğlu escort Kızıltepe escort Mut escort Dalaman escort Gümbet escort Datça escort Kavaklıdere escort Köyceğiz escort Menteşe escort Turgutreis escort Ula escort Yatağan escort Fatsa escort Altınordu escort Ünye escort Düziçi escort Kadirli escort Ardeşen escort Akyazı escort Arifiye escort Erenler escort Geyve escort Hendek escort Karasu escort Kaynarca escort Sapanca escort Derince escort Dilovası escort Gebze escort Gölcük escort Kandıra escort Karamürsel escort Kartepe escort Körfez escort Akşehir escort Beyşehir escort Bosna escort Ereğli escort Karapınar escort Meram escort Selçuklu escort Gediz escort Simav escort Tavşanlı escort Doğanşehir escort Bafra escort Çarşamba escort Boyabat escort Kapaklı escort Süleymanpaşa escort Erbaa escort Niksar escort Turhal escort Akçaabat escort Of escort Ortahisar escort Yomra escort Armutlu escort Çiftlikköy escort Çınarcık escort Akdağmadeni escort Boğazlıyan escort Sarıyaka escort Sorgun escort Alaplı escort Çaycuma escort Devrek escort Ereğli escort Kilimli escort Kozlu escort