alanya escort manavgat escort fethiye escort kemer escort didim escort çanakkale escort Aydın escort muğla escort tekirdağ escort manisa escort balıkesir escort trabzon escort elazığ escort ordu escort kütahya escort ısparta escort rize escort maraş escort yalova escort giresun escort yozgat escort tokat escort şanlıurfa escort sivas escort batman escort erzurum escort sinop escort kırşehir escort karaman escort kırıkkale escort bolu escort amasya escort niğde escort uşak escort edirne escort çorum escort osmaniye escort zonguldak escort van escort erzincan escort Hatay escort Aydın escort İzmir escort Ankara escort Antalya escort Bursa escort İstanbul escort Kocaeli escort Konya escort Mardin escort Mersin escort Samsun escort Sinop escort Tekirdağ escort Rize escort Amasya escort Balıkesir escort Çanakkale escort Bolu escort Erzincan escort Şırnak escort Adana escort Van escort Yozgat escort Zonguldak escort Afyon escort Adıyaman escort Bilecik escort Aksaray escort Ağrı escort Bitlis escort Siirt escort Denizli escort Burdur escort Diyarbakır escort Edirne escort Düzce escort Erzurum escort Kırklareli escort Gaziantep escort Giresun escort Kilis escort Kars escort Karabük escort Kırıkkale escort Kayseri escort Kırşehir escort Malatya escort Maraş escort Manisa escort Muş escort Muğla escort Kastamonu escort Ordu escort Nevşehir escort Sakarya escort Osmaniye escort Şanlıurfa escort Sivas escort Trabzon escort Tokat escort Ardahan escort Bartın escort Karaman escort Batman escort Bayburt escort Bingöl escort Elazığ escort Gümüşhane escort Hakkari escort Eskişehir escort Isparta escort Yalova escort Uşak escort Iğdır escort Ankara escort Bursa escort Antalya escort Kocaeli escort İzmir escort Konya escort Diyarbakır escort Samsun escort Mersin escort Hatay escort Malatya escort Muğla escort Tekirdağ escort Kütahya escort Aydın escort Manisa escort Trabzon escort Balıkesir escort Afyon escort Sivas escortÇanakkale escort Isparta escort Yalova escort Giresun escort Kahramanmaraş escort Şanlıurfa escort Ordu escortTokat escort Yozgat escort Çorum escort Erzurum escort Elazığ escort Aksaray escort Kastamonu escort Kırklareli escort Rize escort Kırıkkale escort Burdur escort Karabük escort Kırşehir escort Bilecik escort Niğde escort Amasya escortUşak escort Edirne escort Sinop escort Düzce escort Erzincan escort Karaman escort Osmaniye escortadana escort ankara escort antalya escort balikesir escort sakarya escort bodrum escort bursa escort denizli escort eskisehir escort gaziantep escort hatay escort izmir escort izmit escort kocaeli escort konya escort manisa escort mersin escort samsun escort samsun escort sanliurfa escort tekirdag escort adana escort adiyaman escort afyon escort agri escort aksaray escort amasya escort ankara escort ardahan escort artvin escort aydin escort balikesir escort bartin escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingol escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort canakkale escort cankiri escort corum escort denizli escort diyarbakir escort duzce escort edirne escort elazig escort erzincan escort erzurum escort eskisehir escort gaziantep escort giresun escort gumushane escort hakkari escort hatay escort igdir escort isparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaras escort karabuk escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kibris escort kilis escort kirikkale escort kirklareli escort kirsehir escort kocaeli escort konya escort kutahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort mugla escort mus escort nevsehir escort nigde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort sanliurfa escort sinop escort sivas escort tekirdag escort tokat escort trabzon escort usak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort

https://www.upscalerolex.to/ fuses 16 or more advanced things about difficult pieces .

ÜlkücüMilliyetçiTürkçüTürkeşÜlkü Ocaklarıdövizakpchpmhp
DOLAR
13,5600
EURO
15,5121
ALTIN
792,74
BIST
2.072,93
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
6°C
İstanbul
6°C
Az Bulutlu
Salı Az Bulutlu
4°C
Çarşamba Az Bulutlu
9°C
Perşembe Hafif Yağmurlu
9°C
Cuma Çok Bulutlu
3°C

AHMET YESEVÎ VE TÜRK AŞÎRET YAPISINA GİRİŞ IX

AHMET YESEVÎ VE TÜRK AŞÎRET YAPISINA GİRİŞ IX
30.05.2016
0
A+
A-

 Ali BADEMCİ

alibademci@gmail.com

 

 Moğol istilasının başladığı Otrar (esk adı Farab), Yengikend, Cend, Sayram, Havara, Savran, Yesi, Teke bölge ve şehirlerinin üç aşağı beş yukarı aynı bölgeyi işaretlediğini olay tarihçilerinin anlatımlarından görmekteyiz. Fakat açılımlarını ancak B. Öğel gibi kültür tarihçileri ile Barthold gibi siyaset tarihçilerden öğreniyoruz!

 

 

Hoca Ahmed Yesevi’yi anlamak için, yaşadığı Oğuz coğrafyasının o zamana göre durumunu iyi bilmek ve tahlil etmek gerekiyor. Bugün artık harabelerini bulabildiğimiz Yesevî Oğuz vatanının birçok kentini Aral Gölü kenarına yapıştıran bir ilim ve âlim zihniyeti ile Türklük fışkıran bir menbaı elbette  izahta zorlanırız. İşin içine demagoji, popülizm ve olmayan tarikat  anlatımları ile yanlışlar ve artistlik de girerse elbette bugünkü gibi  elimiz boş, onu kavrayamamış insanlar olarak sadece onun kabrini karşısında  resim çektirmekten öteye gidemeyiz. Bugün için durduğumuz ve bocaladığımız nokta budur.  Ülkemiz âlimleri içinde Yesevi’yi onun dünyası ile tek kavramış âlim büyük Üstad Köprülü’dür. Köprülü’yü çalışan arkadaşlarımız meseleyi gereğinden fazla İslâmi görüşlere taşıma eğiliminde oldukları için başarılı değildir ve hiç de hakikati tesbite yaklaşmış değillerdir. Bu kargaşalıklardan ancak daha derin çalışmalarla çıkabiliriz. Önümüzde en büyük handikap son olarak Cengiz Han’ın tahrib edip harabeye çevirdiği Oğuz coğrafyasıdır. Bugün bu coğrafyanın tam merkezini bulamadığımız gibi Oğuz şehirlerinin dağılımını ve coğrafyaya yapıştırılmasını da tam sağlayabilmiş değiliz. Bu sebeble Hoca Ahmet Yesevi’nin ilk coğrafyasının düzgün bir haritasını çıkarmak ve bölgenin etnik, sosyal, kültürel, hatta inanç yapısını ortaya koymalıyız.

 

Moğol istilâsının bilerek çiğnediği ve harabeye çevirdiği Ahmet Yesevi coğrafyasının Türk kültür ve inançlarının ilk kaynağı olan Orhun-Ötüken ile ilişkisi neydi? Orhun’un hamurlaştırdığı Tarım Havzası ve Uygur kültürü neden Türklüğün ilk inşaasının temel taşlardır? Türkistan mefhumu ve buradan dünyaya dağılımı nasıl gerçekleşti? Bugün İslâm öncesi Türk kültürünü Orhun-Uygur-Türkistan kaynakları ile izah ediyoruz da dünya Türklüğünün olgunlaşmasında aynı elementleri neden hakkıyla ve doğru olarak kullanamıyoruz? Türkistan’da Soğd-Tacik, bozkır ve ötesi ile Mısır’da Kıpçak, İran-Anadolu-Ortadoğu’da Oğuz kültürü olarak hayata geçen olgu nedir? İslam öncesi Hindistan ve Kalaç kültürü neden kayboldu? Hakikatten Horasan nedir? İşte bu soruları tam olarak cevaplayıp açıklığa kavuşturamazsak Türklüğü zor anlar ve izah ederiz!

 

Moğollar’ın Türkistan’a Otrar Oğuz bölgesinden girmeleri çok anlamlıdır. Çünkü Cengiz Han’ın ordusunda da henüz Müslüman olmamış birçok Oğuz ve Kıpçak unsurlar bulunuyordu. Bir bakıma Otrar ile başlayan Türkistan katliamını Oğuz’un, Oğuz veya Kıpçak’a kırdırılması şeklinde anlamamız gerekiyor. Moğollar en büyük direnişi de burada görmüşlerdir. Bu bölgeyi atlayarak Türkistan’a girmeleri elbette intihardı; çünkü o zaman Orhun Türkistan Oğuzları’nın eline geçecekti! Çok iyi bir asker olan Cengiz Han elbette bu hususu iyi biliyordu! Zaten onun ölümünden sonra Moğol sürülerinin Türkistan’da Çağatay, İran’da İlhan, Kıpçak’da nasıl Tatar’a dönüşüp  Moğolluğun buharlaştığını  bugün daha iyi anlamaktayız.

 

Moğol istilasının başladığı Otrar (esk adı Farab), Yengikend, Cend, Sayram, Havara, Savran, Yesi, Teke bölge ve şehirlerinin üç aşağı beş yukarı aynı bölgeyi işaretlediğini olay tarihçilerinin anlatımlarından görmekteyiz. Fakat açılımlarını ancak B. Öğel gibi kültür tarihçileri ile Barthold gibi siyaset tarihçilerden öğreniyoruz! Zeki Velidi’nin Karaman Oğuzları ( Umumî Türk Tarihine Giriş) ile ilgili masalları ile yeni âlimlerin (Fuat Bozkurt, Türkler’in Dini, Cem Yayınevi, İstanbul 1995-2003) Savran Oğuzları efsanelerini ancak böyle anlamlandırabiliriz. Bu iki aşiretin Yesevi ile ilgili masallarını iyi incelemek ve buradan sonraki devirler için anlamlar çıkarmak zorundayız. Hiç aklımızdan çıkmaması gereken husus  hangi lehçede olursa olsun  bugünkü Türkçe Yesevî zamanı Oğuz Türkçesi ile  ancak izah edilmektedir. (Ögel, V/s.59  Oğuz ili, köçib, çeküb, yürümedük yol bar mu?/Üyün  tutup, olturmaduk yurt bar mu?  atasözü zamanının Oğuz Türkçesinin ne kadar duru olduğunu ispata yetmez mi? (Ögel, I/s.5). Bu söz o zaman yaylak-kışlak hayatı yaşayan, konar-göçer kültürün üründür; ne yazık ki bugün bile ilim  bu yüksek kültürü çok basite indirgemektedir. Ögel Hoca kaynak olarak kullandığımız eserinin ilk cildinde  Cend ve Yengikend’den başlayarak Türkistan Oğuz bölgesinin kültür anatomisini pek güzel bir tarzda  ortaya koymuştur. Konu ile ilgili Uygurlar’ı ifade eden Çin kaynakları da evvelki yazıda ortaya koyduğumuz gibi aynı hususları doğrulamaktadır. Hatta  Göktürkler devrine ait aynı anlamda  bilgileri VII-X arası Tang Tarihi belgelerinde de bulabiliyoruz. (İ.Togan-G.Kara-C.Baysal, Eski T’ang Tarihi-Chiu T’ang-shu, TTK,Ankara 2006). Ne yazık ki bu kültürün aksül amelini Selçuklu Oğuz yaşantısının her yanında görmemiz kabilken siyasi tezahürleri bire bir fark edemiyoruz. İşte en büyük eksikliklerden biri de budur. (Devam edeceğiz.)

 

Serinin ilk yazıları:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

konya eskort